Magneten zijn voor de meeste toepassingen ongevaarlijk, maar er zijn twee uitzonderingen die er wel degelijk toe doen: ingeslikte magneten bij kinderen, en sterke magneten in de buurt van medische implantaten. Beide zijn zeldzaam en beide kunnen ernstig aflopen.
Daarnaast is er de dagelijkse praktijk: sterke magneten klappen met kracht tegen elkaar, ze zijn bros, en ze kunnen apparatuur en pasjes verstoren. In deze categorie staat per situatie wat er speelt en wat je eraan doet.
Vermoed je dat een kind een magneet heeft ingeslikt?
Wacht niet af en zoek direct medisch advies, ook als het kind zich goed voelt. Bij twee of meer magneten kunnen die elkaar door de darmwand heen aantrekken, en dat geeft schade die van buiten niet zichtbaar is. Wat je moet doen staat bij wat te doen als een kind een magneet inslikt.
Dit is de belangrijkste boodschap van deze hele categorie. Eén ingeslikte magneet gaat er meestal vanzelf weer uit. Twee of meer is een medisch spoedgeval.
Zitten er twee magneten in verschillende darmlussen, dan trekken ze naar elkaar toe en klemmen ze het weefsel ertussen af. Dat leidt binnen enkele uren tot doorligging, perforatie en ernstige ontsteking, en van buiten is er weinig te zien: het kind kan zich aanvankelijk gewoon voelen. Wachten tot er klachten ontstaan is daarom precies wat je niet moet doen.
De praktische consequentie is eenvoudig. Losse kleine magneten horen buiten bereik van jonge kinderen, en na een klus of een proefje tel je ze na. Ingebouwde magneten in speelgoed vormen een veel kleiner risico dan losse.
Een neodymium magneet gedraagt zich anders dan mensen verwachten. Vanaf een paar centimeter schieten twee magneten met kracht naar elkaar toe, en een vinger ertussen levert een pijnlijke kneuzing op of erger.
Het materiaal is bovendien bros als keramiek. Bij een botsing springt er een randje af, en bij grotere exemplaren kan het verbrijzelen en kunnen er scherpe fragmenten wegschieten. Draag daarom oogbescherming bij het hanteren van grote losse magneten, en breng ze gecontroleerd naar elkaar toe in plaats van ze los te laten schieten.
De lijst met werkelijke risico's is kort, en dat maakt hem juist bruikbaar. Kinderen en losse magneten, medische implantaten, beknelling, en scherpe fragmenten bij grote exemplaren. Op die vier punten is voorzichtigheid terecht.
Veel andere zorgen zijn inmiddels achterhaald, omdat vrijwel niets meer magnetisch wordt opgeslagen. Wat een magneet met apparatuur, pasjes en gegevensdragers doet, staat bij Magneten & electronica. En de grens waarboven een magnetische bevestiging niet meer volstaat, bij wanneer magneten geen goede oplossing zijn.
Twijfel je of een toepassing in jouw situatie verantwoord is, bijvoorbeeld met kinderen in huis of met een implantaat? Stel je vraag gerust. Liever een keer te veel gevraagd dan achteraf.