Zijn magneten gevaarlijk bij een pacemaker of ICD?

Kort antwoord:
Een sterke magneet dicht bij een pacemaker of ICD kan het apparaat tijdelijk in een andere modus zetten. Blijvende schade veroorzaakt hij niet. Houd sterke magneten minimaal 15 cm van de plek waar het implantaat zit.

Waarom:
In vrijwel elke pacemaker en ICD zit een magnetische schakelaar. Die is er met opzet ingebouwd, zodat een arts het apparaat met een magneet kan omschakelen zonder te opereren. Een magneet van buitenaf kan diezelfde schakelaar bedienen.

Magneten zitten tegenwoordig in dingen waar je ze niet verwacht. Telefoonhoesjes, opladers, tablethoezen, gereedschapshouders, corsages. Voor iemand met een pacemaker of ICD roept dat een terechte vraag op: moet ik daar iets mee?

Het antwoord is genuanceerder dan ja of nee. Een magneet sloopt je implantaat niet. Maar hij kan de werking tijdelijk veranderen zolang hij dichtbij is, en dat is bij een ICD een serieuzer gegeven dan bij een pacemaker. Waar het op neerkomt: afstand en duur.

Wat een magneet precies doet

Pacemakers en ICD's bevatten een reedschakelaar of een magnetische sensor. Fabrikanten bouwen die er bewust in. Een cardioloog kan er met een speciale magneet het apparaat mee omschakelen — bijvoorbeeld om een pacemaker tijdelijk op een vast ritme te zetten, of om de schoktherapie van een ICD tijdelijk uit te zetten tijdens een operatie.

Diezelfde schakelaar maakt geen onderscheid tussen de magneet van de cardioloog en die van jouw gereedschapsbord. Komt een sterke magneet dicht genoeg bij het implantaat, dan schakelt het apparaat. Haal je de magneet weg, dan keert de normale werking direct terug. Er gaat niets stuk en er blijft niets van hangen.

Bij een pacemaker betekent dat doorgaans dat het apparaat overgaat op een vast tempo. Bij een ICD kan het betekenen dat de detectie van hartritmestoornissen tijdelijk uit staat. Dat laatste is de reden om er niet luchtig over te doen.

Waarom 15 cm?

Vrijwel alle fabrikanten — Medtronic, Boston Scientific, Abbott — noemen 15 cm als veilige afstand. Dat getal is een ruime marge, geen scherpe grens.

De reden dat de marge zo ruim mag zijn, zit in de natuurkunde. De veldsterkte van een permanente magneet neemt op afstand af met ongeveer de derde macht. Verdubbel je de afstand, dan blijft er grofweg een achtste van het veld over. Een neodymium schijfmagneet van 20 × 5 mm heeft aan het oppervlak een veld van rond de 0,4 tesla, maar op 15 cm is daar zo weinig van over dat een reedschakelaar er niet meer op reageert. Zelfs op 5 cm is de kans klein.

Dat is meteen de geruststelling: je hoeft geen magneten meer aan te raken. Even een magneet oppakken en in een la leggen gebeurt op armlengte, en dat is ruimschoots genoeg.

Wat het wél om aandacht vraagt: niet het kort vastpakken, maar het langdurig dragen. Een magneet in een borstzak, op een revers of aan een koord om de nek zit uren op vijf tot tien centimeter van het implantaat. Dat is de situatie waar de richtlijn voor bedoeld is.

Corsagemagneten: de vraag die we in de winkel het vaakst krijgen

Klanten die ons hierover bellen, vragen zelden naar neodymium blokmagneten of vismagneten. Ze vragen naar hun corsage. En dat is een terechte vraag, want een corsagemagneet zit op de revers — vaak links, vlak onder het sleutelbeen. Precies de plek waar bij de meeste mensen ook het implantaat zit.

Een corsagemagneet is klein, maar wel van neodymium. Twee schijfjes die door de stof heen aan elkaar klemmen. Aan het oppervlak is dat veld sterk genoeg om door een colbert te grijpen, en de afstand tot een implantaat onder de huid is dan hooguit een paar centimeter. Dat zit ruim binnen de 15 cm die fabrikanten noemen.

Ons advies is daarom concreet: draag een corsagemagneet niet aan de kant waar het implantaat zit. Draag hem op de andere revers, of kies voor een corsage met een speld. Wie zeker wil zijn, legt de vraag voor aan de cardioloog — die weet welk type implantaat er zit en hoe het reageert.

Hetzelfde geldt voor naamkaarthouders met magneetsluiting, magnetische broches en magnetische knopen op jassen. Niet gevaarlijk om te hebben, wel iets om aan de goede kant te dragen.

Telefoons, MagSafe en opladers

Moderne telefoons bevatten meer magneten dan een paar jaar geleden. MagSafe-ringen, magnetische powerbanks, oplaadschotels met uitlijnmagneten: allemaal neodymium.

De telefoon zelf loopt geen risico, en jij bij normaal gebruik ook niet. De uitzondering is opnieuw dezelfde: houd een telefoon met magnetisch accessoire niet langdurig in een borstzak aan de implantaatkant. Dat geldt ook voor een magnetische powerbank die je onder je jas laat meelopen tijdens het opladen.

Meer hierover lees je in is het slecht om een magneet bij je telefoon te houden? en waarom zitten er magneten in moderne elektronica?.

Pacemaker of ICD: dat scheelt

Een pacemaker ondersteunt het hartritme. Een ICD doet dat ook, maar kan daarnaast een schok geven bij een levensbedreigende ritmestoornis.

Beide reageren op magneten, maar de gevolgen verschillen. Een pacemaker die overschakelt op vast ritme merk je doorgaans niet eens. Een ICD waarvan de detectie tijdelijk uit staat, kan op dat moment niet ingrijpen. Daarom is de marge bij een ICD belangrijker om aan te houden.

Welke reactie precies optreedt, hangt af van fabrikant, model en instellingen. Algemene richtlijnen helpen, maar de instructies van je cardioloog of de handleiding van je implantaat gaan altijd voor.

Waar je in de praktijk op let

Werk je met sterke magneten in een werkplaats, hobbyruimte of winkel? Houd ze dan van je borst af en buig niet met je bovenlichaam over een bak losse magneten. Bewaar sterke magneten niet in een borstzak of aan een riem hoog op het lichaam.

Wees alert bij accessoires waarvan je de inhoud niet kent: gereedschapshouders, magnetische polsbanden, sluitingen van tassen en tablethoezen.

Voel je je licht in het hoofd of merk je dat je hart anders slaat in de buurt van magnetisch materiaal? Ga weg bij de bron en neem contact op met je cardioloog. Wil je van tevoren beter inschatten hoe sterk een magneet is, lees dan hoe sterk moet een magneet zijn.

Samenvattend

Magneten beschadigen een pacemaker of ICD niet, maar kunnen de werking tijdelijk veranderen als ze binnen ongeveer 15 cm komen. Het risico zit niet in het oppakken van een magneet, maar in het langdurig dragen van er een op de borst — een corsage, een naamkaarthouder, een telefoon in de borstzak.

Bij twijfel over jouw implantaat is de cardioloog de aangewezen persoon. Wij kunnen je vertellen hoe sterk een magneet is; hij weet hoe jouw apparaat daarop reageert.

Verder lezen

Lees meer over de invloed van magneten op elektronica, sensoren en gevoelige toepassingen.

Afschermen

Magnetisch afschermen

Zo beperkt staal een magnetisch veld wanneer gevoelige elektronica in de buurt zit.

Definitie: Pacemakers en ICD's bevatten een magnetische schakelaar waarmee artsen het apparaat van buitenaf kunnen omschakelen. Een sterke magneet van buitenaf kan diezelfde schakelaar bedienen. Fabrikanten adviseren daarom een afstand van minimaal 15 cm tot het implantaat.

Bronnen

  • Medtronic – EMC Guide: Electromagnetic Compatibility for Cardiac Devices, hoofdstuk over magneten en huishoudelijke apparatuur.
  • Boston Scientific – Magnet Use with Pacemakers and Defibrillators, patiëntinformatie over magneetrespons per apparaattype.
  • American Heart Association – Devices that may interfere with ICDs and pacemakers.
  • Supermagnete.nl – meetgegevens over veldsterkte van neodymium schijfmagneten op afstand.

Dit artikel hoort bij de onderwerpen: magneten en elektronica · magneten en smartphones · magnetisch afschermen

Technisch team van MagneetjesWinkel.nl
Dit artikel is gecontroleerd door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Wij combineren praktijkervaring met productkennis, zodat je beter kunt beoordelen welke magnetische oplossing past bij jouw toepassing.

Laatst bijgewerkt: 31 augustus 2026