Waarom verliest een magneet kracht?
Kort antwoord:
Vanzelf bijna niet: een neodymium magneet verliest bij kamertemperatuur ongeveer 1 % in tien jaar. Blijvend krachtverlies komt door hitte boven de werktemperatuur, materiaal dat afsplintert of wegroest, of een sterk tegengesteld veld. Houdt een magneet minder dan vroeger, dan ligt het meestal aan de lijm, de ondergrond of iets wat ertussen is gekomen.
Waarom:
De magnetisatie wordt in de fabriek vastgelegd en blijft staan zolang niets de ordening in het materiaal verstoort. Tijd en gebruik doen dat niet. Warmte, roest en breuk wel.
"Zijn die magneetjes na een paar jaar niet uitgewerkt?" is een van de vragen die we aan de balie in Ede het vaakst krijgen. Het antwoord is nee. Als een bevestiging na een tijd toch niet meer houdt, is er meestal iets anders aan de hand, en soms is de magneet echt zwakker geworden. Hoe je dat uit elkaar houdt, staat hieronder.
Raakt een magneet op?
Nee. Reken voor neodymium bij kamertemperatuur op ongeveer 1 % in tien jaar, vaak minder. Op een magneet die 5 kg houdt, is dat na tien jaar 50 gram: minder dan je met de hand voelt en minder dan het verschil tussen twee magneten uit dezelfde doos.
Ferriet gedraagt zich hetzelfde. De uitzondering is AlNiCo, het materiaal van de oude hoefijzermagneten. Dat verliest zonder gesloten circuit wel merkbaar kracht, en daarom zat er vroeger een stalen staafje over de polen. Losse neodymium- en ferrietmagneten in een la of doos blijven goed, hoe je ze ook bewaart.
Test eerst of hij echt zwakker is
Maak de magneet en de ondergrond schoon en zet hem op een dik, schoon stuk staal: een bankschroef, een gereedschapskist, een stalen tafelpoot. Heb je een tweede magneet van hetzelfde type die weinig gebruikt is, test ze dan naast elkaar.
Houdt hij daar zoals vroeger, dan is de magneet in orde en zit het probleem in de bevestiging of de ondergrond. Bestel dan geen nieuwe: die gaat op dezelfde plek op dezelfde manier mis. Houdt hij merkbaar minder dan het tweede exemplaar, dan is er met de magneet zelf iets gebeurd.
Houdt hij niet meer? Meestal ligt het hieraan
De lijm laat los. Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak. Zelfklevende magneten en magneetband zitten vast met een lijmlaag die veroudert, uitdroogt en boven 60 °C week wordt. Een magneet die van een zonnige deur zakt, is meestal in orde; hij zit alleen niet meer vast aan wat hij moest vasthouden.
Er is iets tussen gekomen. Stof, een laagje vet, een velletje papier of een nieuwe laklaag op de deur. Een halve millimeter kan bij een kleine magneet de helft van de houdkracht kosten, en dat sluipt erin zonder dat iemand het merkt.
De coating is beschadigd. Een nikkellaag is 10 tot 25 micrometer dun. Eén val op de tegels en er zit een barstje in. Vocht kruipt eronder, het neodymium gaat roesten, en omdat roest meer ruimte inneemt dan het metaal, scheurt de coating verder open. Je ziet het aan bruine plekjes en een opbollende rand. Welke laag waartegen beschermt, staat bij coatings van magneten.
Er is een keer hitte overheen gegaan. Dit is de enige van de vier waarbij de magneet zelf verandert. Het verlies komt in één keer, niet geleidelijk: daarna is de magneet zwakker en blijft hij dat.
Hield de magneet nooit goed, dan zit het probleem in de ondergrond of de belasting: aluminium, RVS, dun plaatstaal of een verticale wand waar hij langzaam afglijdt. Die oorzaken staan per symptoom bij waarom werkt mijn magneet niet zoals verwacht.
Wanneer verliest de magneet zelf kracht?
Door hitte
Warmte maakt elke magneet tijdelijk zwakker. Zolang hij onder zijn maximale werktemperatuur blijft, komt de kracht na afkoelen volledig terug. Daarom lijkt een magneet op een warme dag minder te doen zonder dat er iets mis is.
Boven die werktemperatuur gaat een deel van de magnetisatie blijvend verloren, en afkoelen brengt het niet terug. Het Curiepunt, waarboven alles weg is, ligt voor neodymium boven 300 °C en haal je in huis niet.
Die werktemperatuur hangt af van de kwaliteit, en de sterkste kwaliteiten verdragen het minst. N50 en N52 halen hun extra kracht ten koste van hittebestendigheid. Voor gebruik bij warmte heb je meer aan een kwaliteit met een letter achter het getal dan aan een hoger N-getal.
| Kwaliteit | Maximale werktemperatuur |
|---|---|
| N35 tot N48 | 80 °C |
| N50 en N52 | 60 tot 65 °C |
| M (bijvoorbeeld N42M) | 100 °C |
| H (bijvoorbeeld N42H) | 120 °C |
| SH (bijvoorbeeld N42SH) | 150 °C |
De vorm telt mee. Een dunne, platte magneet verliest bij dezelfde temperatuur eerder kracht dan een dikke van dezelfde kwaliteit, dus de getallen in de tabel zijn een bovengrens. Een zomer op het dashboard van een auto, een verfstripper die te dichtbij komt of een rondje in de vaatwasser is genoeg. Meer daarover staat bij demagnetisering door hitte.
Door kou, bij ferriet
Ferriet is gevoelig voor kou. Blokken en schijven blijven bruikbaar tot ongeveer −40 °C, maar dunne vormen, magneetband en magneetfolie kunnen onder −20 °C blijvend verzwakken. Hangt er ferriet buiten, houd dan rekening met vorst in plaats van met zon. Neodymium wordt in de kou juist iets sterker; zie magneten bij extreme kou.
Door een klap of val
Je leest vaak dat een klap de magnetisatie verstoort. Dat advies komt uit de tijd van AlNiCo, dat weinig weerstand tegen demagnetisatie heeft. Een gesinterde neodymium magneet merkt een val magnetisch nauwelijks.
Wat wel gebeurt, is mechanisch. Neodymium is hard en bros: er springt een hoekje af of er komt een haarscheur in. Minder materiaal is minder kracht, en door de beschadigde coating begint roest.
Door magneten die tegen elkaar in werken
In zelfbouwconstructies zitten soms magneten met gelijke polen naar elkaar toe, of een rij magneten die elkaar tegenwerkt. Elke magneet staat dan permanent in een tegengesteld veld. Neodymium kan dat meestal hebben, maar ferriet en heel dunne magneten kunnen er blijvend kracht door verliezen.
Bij het bewaren speelt dat niet. Magneten die op elkaar geklikt liggen zoals ze willen liggen, noord tegen zuid, doen elkaar niets. Alleen magneten met kracht tegen elkaar in vastzetten moet je vermijden.
Kun je een magneet weer sterker maken?
Thuis niet. Om een gesinterde neodymium magneet te magnetiseren is een veld van ongeveer 3 tot 4 tesla nodig. Aan het oppervlak van een sterke neodymium magneet zit ongeveer 0,5 tesla, dus minstens zes keer te weinig. Zo'n veld maakt alleen een magnetiseerspoel met een krachtige stroompuls.
Het advies dat rondgaat om een verzwakte magneet een tijd tegen een sterkere te houden, werkt daarom niet. Doe het ook niet: houd je hem er met de verkeerde pool tegen, dan werkt het veld juist tegen de magneet in.
Vervangen en voorkomen
Is een magneet gesplinterd, zichtbaar geroest of oververhit geweest, vervang hem dan. Kijk daarbij of een andere vorm beter past. Een potmagneet bundelt het veld naar één kant en houdt bij hetzelfde formaat meer op dik staal. Met een schroefgat hangt hij bovendien niet meer van lijm af, en dat was in de meeste gevallen het probleem.
Om het te voorkomen: houd magneten weg van warmtebronnen, laat ze niet tegen elkaar klappen en bewaar ze met een tussenlaagje. Hangt een neodymium magneet buiten, wikkel hem dan in sterke, waterdichte ducttape. Dat houdt vocht langer weg van de coating.
Bronnen
- Apex Magnets, Permanent Magnet Strength: ongeveer 1 % krachtverlies in tien jaar onder normale omstandigheden
- Arnold Magnetic Technologies, Introduction to Magnetizing: magnetiseerveld voor hoogenergetisch NdFeB 2.390 tot 3.180 kA/m, ongeveer 3 tot 4 tesla
- Goudsmit Magnetics, NdFeB grade system: maximale werktemperatuur van de M-, H- en SH-klassen
Meer over krachtverlies en houdkracht
Minder kracht dan opgegeven?
Waarom een nieuwe magneet in de praktijk minder houdt dan op de verpakking staat.
Lees verder →Roest bij neodymium voorkomen
Wat je doet als een magneet in een vochtige ruimte of buiten zit.
Lees verder →Coërciviteit van magneten
Waarom het ene materiaal een tegenveld beter verdraagt dan het andere.
Lees verder →Tijdelijke daling van de houdkracht door warmte onder de maximale werktemperatuur. Na afkoelen is de volle kracht terug.
Onomkeerbaar krachtverlies
Blijvend verlies doordat de magneet boven zijn maximale werktemperatuur is geweest of in een sterk tegengesteld veld heeft gestaan. Afkoelen herstelt dit niet.
Maximale werktemperatuur
De hoogste temperatuur waarbij een magneet na afkoelen zijn volle kracht terugkrijgt. Verschilt per kwaliteit en per vorm.
Coërciviteit
De weerstand van een magneet tegen demagnetisatie. Neodymium scoort hoog, AlNiCo laag.
Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.
Laatst bijgewerkt: 23 oktober 2026
Veel gestelde vragen
Een neodymium magneet behoudt onder normale omstandigheden jarenlang vrijwel al zijn magnetische kracht. Alleen bij externe invloeden zoals hitte, mechanische beschadiging, corrosie of verkeerde montage kan de magneet merkbaar zwakker worden.
De belangrijkste oorzaken van krachtverlies zijn hitte boven de toegestane temperatuur, mechanische schade zoals breuk of klappen, corrosie bij beschadigde coating en een ongunstige montage of ondergrond waardoor de magneet zijn kracht niet goed kan overbrengen.
Controleer eerst de ondergrond, het contactoppervlak en eventuele afstand tussen magneet en metaal. Een laagje verf, vuil of een krom oppervlak kan al zorgen dat de magneet minder goed houdt, terwijl de magnetische kracht zelf nauwelijks veranderd is.
Schade door hitte of breuk is meestal niet te herstellen. Bij lichte problemen door vuil of een ongunstige montage kan schoonmaken of een andere positie al helpen. In veel gevallen is het verstandiger om de magneet te vervangen door een type dat beter past bij de toepassing.