Schuifkracht van een magneet: waarom die lager is dan trekkracht
Schuifkracht is in veel praktische toepassingen de bepalende factor, maar wordt vaak verward met trekkracht. Trekkracht is de meetwaarde die je meestal terugziet als “houdkracht in kilo’s”, terwijl schuifkracht gaat over zijdelingse belasting: een magneet die langzaam naar beneden schuift op een verticale plaat. In dit artikel leggen we het verschil helder uit en laten we zien waarom schuifkracht in de praktijk vrijwel altijd lager uitvalt.
Trekkracht en schuifkracht: het verschil in één zin
Trekkracht is de kracht die nodig is om een magneet loodrecht van een metalen oppervlak af te trekken. Schuifkracht is de kracht die nodig is om dezelfde magneet zijdelings over dat oppervlak te laten glijden.
Wat is trekkracht?
De trekkracht van een magneet is de kracht loodrecht op het contactvlak. Dit is ook de waarde die je meestal terugziet als “houdkracht” in kilo’s. In specificaties wordt trekkracht doorgaans bepaald onder gunstige omstandigheden: volledig vlak contact, een vlakke en voldoende dikke stalen plaat en zo min mogelijk tussenruimte. In die situatie wordt het magnetisch veld optimaal benut.
Het helpt om te weten dat trekkracht een meetwaarde is die niet één op één beschrijft wat je in een toepassing ervaart. Het verschil tussen magnetische veldsterkte en daadwerkelijke trekkracht wordt apart toegelicht in magnetische veldsterkte en trekkracht.
Wat is schuifkracht?
Schuifkracht gaat over zijdelingse belasting. De magneet blijft contact houden met het metaal, maar je probeert hem te laten verschuiven. In veel toepassingen is dit juist de relevante situatie, bijvoorbeeld wanneer een magneet iets op een verticale metalen wand vasthoudt, of wanneer er trillingen en beweging optreden.
Daarom geeft alleen naar kilo’s trekkracht kijken vaak een vertekend beeld. In houdkracht in kilo’s als referentiepunt leggen we uit waarom die kilo-aanduiding vooral bedoeld is om magneten onderling te vergelijken.
Waarom is de schuifkracht veel lager dan de trekkracht?
Bij trekkracht werk je direct tegen het magnetisch veld in. Bij schuifkracht blijft het veld grotendeels gesloten en moet je de magneet vooral over het oppervlak laten glijden. Dan wordt niet het magnetisch veld zelf de beperkende factor, maar de wrijving tussen magneet en ondergrond.
De magnetische aantrekkingskracht drukt de magneet als het ware tegen het metaal aan. Die drukkracht (normaalkracht) bepaalt hoeveel wrijving er ontstaat. Zodra de zijdelingse kracht groter wordt dan die wrijving, begint de magneet te schuiven.
Hoeveel lager is de schuifkracht in de praktijk?
In de praktijk is de schuifkracht vaak maar een deel van de opgegeven trekkracht. Als vuistregel wordt regelmatig aangehouden dat schuifkracht rond 15 tot 20% van de trekkracht kan liggen. Zie dit nadrukkelijk als een praktische bandbreedte, geen vaste natuurconstante. De werkelijke waarde hangt sterk af van ondergrond, afwerking, contactvlak en eventuele tussenlagen.
Een voorbeeld: een neodymium magneet met een trekkracht van 10 kg kan in veel situaties uitkomen op ongeveer 1,5 tot 2 kg schuifkracht. Bij een ruwer oppervlak of een coating met meer grip kan dit hoger uitvallen, terwijl glad staal, stof, vet of een laklaag de schuifkracht juist kan verlagen.
Hoe sterk een magneet in schuif- of trekrichting werkt, wordt niet alleen bepaald door de opgegeven kracht, maar ook door de vorm van de magneet en hoe het magnetische veld is geconcentreerd. Dat wordt verder toegelicht in magnetische veldlijnen en magneetvorm.
Factoren die schuifkracht beïnvloeden
De schuifkracht wordt in hoge mate bepaald door wrijving en contact. Een ruwere staalsoort geeft vaak meer grip dan zeer glad staal. Vuil, stof, verf of vetlagen verminderen de wrijving en verlagen de schuifkracht. Ook het contactvlak telt mee: volledig vlak contact werkt beter dan puntcontact of een magneet die net niet mooi vlak aanligt.
Daarnaast maakt de afwerking van de magneet verschil. Magneten met meer “grip” aan het oppervlak (bijvoorbeeld met een rubbercoating) halen in de praktijk vaak een hogere schuifkracht, terwijl glad gecoate magneten sneller kunnen schuiven. Houd er wel rekening mee dat extra lagen ook afstand kunnen toevoegen, wat de trekkracht kan verlagen; het netto effect verschilt per toepassing.
Wanneer is schuifkracht belangrijker dan trekkracht?
Schuifkracht is vooral belangrijk bij verticale toepassingen en bij situaties met beweging of trilling. Denk aan bevestigingen aan metalen wanden, gereedschap dat aan een magneet hangt, of objecten die door hun gewicht langzaam naar beneden willen schuiven. In dit soort toepassingen is schuifkracht meestal de limiterende factor.
Wil je schuifgedrag direct meenemen in je keuze, dan helpt het om trekkracht niet als eindwaarde te zien maar als startpunt, met een ruime marge. In trekkracht bepalen leggen we uit hoe je die marge praktisch kiest, juist voor situaties waarin schuifbelasting een rol speelt.
Samenvatting
Trekkracht is de maximale meetwaarde loodrecht op het oppervlak en wordt vaak als “houdkracht in kilo’s” opgegeven. Schuifkracht is de zijdelingse houdkracht en is in de praktijk meestal veel lager. Ondergrond, wrijving, contactvlak en coating bepalen hoeveel schuifkracht je daadwerkelijk overhoudt in jouw toepassing. Wie magneten toepast op verticale oppervlakken doet er goed aan schuifkracht als uitgangspunt te nemen en trekkracht ruim te overdimensioneren.
De schuifkracht van een magneet is de maximale zijdelingse kracht die de magneet kan weerstaan voordat hij over een metalen oppervlak begint te glijden. Deze kracht is meestal aanzienlijk lager dan de trekkracht en hangt sterk af van wrijving, contactvlak en ondergrond.
Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.
Laatst bijgewerkt: februari 2026