Magneet: werking, houdkracht en welke je nodig hebt
Kort antwoord:
Een magneet is een voorwerp dat een magnetisch veld opwekt en ferromagnetische materialen aantrekt: ijzer, staal, nikkel en kobalt. Op aluminium, koper, messing en de meeste soorten roestvast staal werkt hij niet.
Waarom:
De houdkracht op de verpakking is gemeten bij recht aftrekken van dik, vlak, schoon staal. Hangt de last zijwaarts langs het oppervlak, dan blijft daar bij een kale magneet nog 15 tot 25 procent van over.
Een magneet lijkt eenvoudig: je houdt hem tegen metaal en hij blijft zitten. In de praktijk bepaalt de ondergrond, de laag ertussen en de richting van de belasting wat je overhoudt — en dat is bijna altijd minder dan het getal op de verpakking.
Hieronder staat wat een magneet doet, op welke materialen hij werkt, hoe je de juiste kiest en wat je doet als hij niet houdt.
Wat een magneet doet
Een magneet wekt een magnetisch veld op met een noord- en een zuidpool. Komt er staal of ijzer in dat veld, dan wordt dat materiaal tijdelijk zelf magnetisch met de tegengestelde pool aan de contactzijde, en trekken de twee elkaar aan. Zodra de magneet weg is, verdwijnt dat effect grotendeels weer.
Dat werkt alleen bij ferromagnetische materialen. De uitgebreide uitleg over domeinen en veldlijnen staat bij hoe werkt een magneet.
| Materiaal | Magneet houdt? | Toelichting |
|---|---|---|
| Staal en ijzer | Ja | Hoe dikker en vlakker, hoe meer kracht je overhoudt |
| Gietijzer | Ja | Ruw oppervlak kost wel houdkracht |
| Nikkel en kobalt | Ja | Komen zelden voor als constructiemateriaal |
| Roestvast staal 304 / 316 | Nee | Austenitisch, niet magnetisch — zie magneet op rvs |
| Roestvast staal 430 | Ja | Ferritisch rvs, houdt wel maar zwakker dan gewoon staal |
| Aluminium, koper, messing | Nee | Niet magnetisch, ongeacht de sterkte van de magneet |
| Hout, glas, kunststof, beton | Nee | Je hebt een metalen tegenstuk of magneetverf nodig |
Welke magneet heb je nodig?
De keuze hangt af van drie dingen: hoeveel kracht je nodig hebt, hoeveel ruimte je hebt, en of de magneet binnen of buiten zit.
Voor veel kracht in weinig ruimte kies je neodymium. Voor buiten, bij vocht of bij hogere temperaturen is ferriet vaak de betere keuze: zwakker, maar beter bestand tegen weer en wind. Zit de magneet vast op staal en wil je maximale kracht per centimeter, dan is een potmagneet efficiënter dan een losse schijf van hetzelfde formaat. Daarnaast bestaan er samarium-kobalt en AlNiCo magneten; die zijn vooral temperatuurstabiel en kom je vrijwel alleen in technische en industriële toepassingen tegen.
Weet je niet waar te beginnen, dan werkt de projectgids van toepassing naar vorm, kracht en omgeving. Een overzicht van alle materialen en vormen staat bij soorten magneten, en het volledige aanbod bij magneten.
Trekkracht en schuifkracht zijn niet hetzelfde
Dit is de oorzaak van de meeste teleurstellingen. De opgegeven kilo's gelden bij recht aftrekken. Hangt de last langs het oppervlak naar beneden, dan houdt niet de magnetische aantrekking hem tegen maar de wrijving, en die is bij een kale magneet op glad staal maar 15 tot 25% van die opgave.
Een magneet met rubber coating houdt zijwaarts ongeveer twee keer zoveel vast, ook al is de trekkracht lager. Bij verticale toepassingen is dat vrijwel altijd de betere keuze. De rekenwijze staat uitgewerkt bij waarom houdkracht in kilo's geen draaggewicht is.
Let op bij dun plaatstaal
Een magneet heeft dik staal nodig om zijn veld kwijt te kunnen. Op dun plaatstaal — een kastdeur, een kliko, veel camperwanden — raakt het staal magnetisch verzadigd en blijft een deel van het veld ongebruikt. De houdkracht zakt daardoor merkbaar, hoe sterk de magneet zelf ook is.
Permanente magneten en elektromagneten
Vrijwel alles wat je in huis of werkplaats tegenkomt is een permanente magneet: die houdt zijn veld vast zonder stroom. Neodymium, ferriet, samarium-kobalt en AlNiCo vallen allemaal in deze groep.
Een elektromagneet werkt anders. Daar ontstaat het veld doordat er stroom door een spoel loopt, en verdwijnt het grotendeels zodra je de stroom uitzet. Dat is precies waarom ze in motoren, relais, luidsprekers en hijssystemen zitten: je kunt ze aan- en uitschakelen. Voor bevestigen, ophangen en sluiten heb je een permanente magneet nodig.
Wordt een magneet vanzelf zwakker?
Nauwelijks. Een neodymium magneet die met rust wordt gelaten, houdt zijn kracht decennialang vast; het verlies door veroudering is in de praktijk verwaarloosbaar.
Verliest een magneet wel merkbaar kracht, dan is er iets gebeurd: hij is te warm geworden, de coating is beschadigd waardoor corrosie is begonnen, of hij is gebroken. Zie waarom verliest een magneet kracht en hittebestendigheid van magneten.
Hij houdt niet — wat is er aan de hand?
| Wat je merkt | Meestal de oorzaak | Waar je verder leest |
|---|---|---|
| Hij pakt helemaal niet | de ondergrond is niet magnetisch | magneten op welk oppervlak |
| Hij houdt veel minder dan opgegeven | laklaag, dun staal of een ronding | minder kracht dan opgegeven |
| Hij zakt langzaam weg langs de wand | te weinig wrijving, niet te weinig kracht | schuifkracht van een magneet |
| Hij werkt hier wel en daar niet | verschil in staalsoort, dikte of afwerking | magneet op rvs |
| Hij hield vroeger beter | hitte, corrosie of beschadiging | waarom verliest een magneet kracht |
| Hij draait om vlak voor contact | normaal gedrag: hij lijnt zichzelf uit | waarom magneten omdraaien |
Zit je klacht er niet bij, dan is waarom werkt mijn magneet niet het bredere vertrekpunt.
Voordat je een sterkere magneet koopt
Kijk eerst of het probleem in wrijving, afstand of ondergrond zit; in de meeste gevallen is dat zo, en dan verandert meer kracht weinig. Maak het contactvlak schoon, controleer of er lak of vuil tussen zit, en ga na of de belasting recht of zijwaarts staat. Pas als dat allemaal klopt is een grotere magneet aan de beurt. De redenering staat uitgewerkt bij een sterkere magneet lost niet elk probleem op.
Verder lezen
Hoe werkt een magneet?
Magnetische domeinen, polen en het ontstaan van een veld.
Lees verder →Waarom werkt mijn magneet niet?
De gebruikelijke oorzaken op een rij, met wat eraan te doen is.
Lees verder →Houdkracht in kilo's is geen draaggewicht
Wat het getal op de verpakking wel en niet zegt.
Lees verder →Hoe kies je de juiste magneet?
Van toepassing naar vorm, kracht en omgeving in vier stappen.
Lees verder →De kracht die nodig is om een magneet recht van het oppervlak af te trekken. Dit is wat er op de verpakking staat, gemeten onder ideale omstandigheden.
Schuifkracht
De zijwaartse kracht die een magneet weerstaat voordat hij gaat glijden. Berust op wrijving en is een fractie van de trekkracht.
Luchtspleet
Elke laag tussen magneet en staal, zoals verf, vuil of coating. Ook een dunne laag verlaagt de houdkracht merkbaar.
Ferromagnetisch
Eigenschap van materialen die door een magneet worden aangetrokken en zelf magnetisch kunnen worden: ijzer, staal, nikkel en kobalt.
Permanente magneet
Een magneet die zijn magnetisch veld behoudt zonder elektrische stroom.
Meer termen staan in de begrippenlijst magneten.
Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.
Laatst bijgewerkt: 25 augustus 2026