Magnetische hysterese en restmagnetisme: waarom staal magnetisch kan blijven

Het gebeurt regelmatig in de praktijk: een schroevendraaier die ineens schroeven aantrekt, een boor die metaalspaanders vasthoudt of een stalen plaat die “plakkerig” aanvoelt na gebruik met magneten. Dit gedrag wordt vaak toegeschreven aan de magneet zelf, maar de oorzaak ligt meestal bij het staal. Het verschijnsel dat hierachter zit heet magnetische hysterese en leidt tot restmagnetisme.

Wat magnetische hysterese betekent

Magnetische hysterese beschrijft hoe een ferromagnetisch materiaal, zoals staal, reageert op een magnetisch veld én hoe het zich gedraagt nadat dat veld weer verdwijnt. Wanneer staal wordt blootgesteld aan een magneet, richten kleine magnetische domeinen in het materiaal zich uit. Als het magnetische veld wordt verwijderd, keren die domeinen niet altijd volledig terug naar hun oorspronkelijke, willekeurige toestand. Een deel van de magnetische ordening blijft bestaan. Dat resteffect noemen we restmagnetisme.

Waarom staal magnetisch kan blijven

Staal is geen permanente magneet, maar het kan tijdelijk magnetisch worden door contact met een sterk magnetisch veld. Hoe sterker en langduriger dat veld, hoe meer domeinen zich uitlijnen. Door hysterese blijft een deel van die uitlijning behouden. Het staal gedraagt zich dan alsof het zelf een zwakke magneet is, ook al is de oorspronkelijke magneet al verwijderd. Dit effect wordt versterkt wanneer het staal eerder al dicht bij magnetische verzadiging is gebracht.

Het verschil tussen een magneet en gemagnetiseerd staal

Een permanente magneet, zoals neodymium, is ontworpen om zijn magnetische ordening langdurig te behouden. Gemagnetiseerd staal daarentegen ontleent zijn magnetisme volledig aan een extern veld. Dat betekent dat het magnetische gedrag van staal instabieler is. Het kan na verloop van tijd afnemen door trillingen, temperatuurwisselingen of tegengestelde magnetische invloeden, maar het kan ook onverwacht lang blijven bestaan.

Waarom magneten zich na gebruik soms anders gedragen

Wanneer magneten regelmatig tegen staal worden geplaatst, verandert niet alleen het staal, maar ook de interactie tussen beide. Een gemagnetiseerd oppervlak kan de magnetische veldlijnen beïnvloeden. Dit kan ervoor zorgen dat een magneet sterker lijkt aan te trekken, onverwacht blijft hangen of zich anders loslaat dan voorheen. Dit effect staat los van de opgegeven houdkracht in kilo’s, die vooral bedoeld is als vergelijkingspunt voor magnetische sterkte.

Plakkende schroeven, boren en gereedschap

Het bekendste voorbeeld van restmagnetisme zie je bij gereedschap. Schroeven die aan een bit blijven hangen of metaalspaanders die zich ophopen op een boor zijn het directe gevolg van magnetische hysterese. Het gereedschap is tijdelijk gemagnetiseerd door contact met magneten of sterke magnetische velden. Dat is functioneel soms handig, maar kan ook hinderlijk zijn bij precisiewerk.

Waarom dit vaak voor verwarring zorgt

Veel mensen denken bij magnetisch gedrag direct aan de magneet zelf. Dat leidt tot vragen als “is deze magneet sterker geworden?” of “doet deze magneet iets verkeerd?”. In werkelijkheid ligt de oorzaak meestal bij het staal in de omgeving. Begrip van hysterese helpt om dit gedrag te herkennen als een normaal fysisch verschijnsel, niet als een fout of defect.

De relatie met magneetvorm en veldverdeling

Hoe sterk restmagnetisme optreedt, hangt samen met hoe het magnetische veld wordt aangeboden aan het staal. Zoals uitgelegd in het artikel over de invloed van magneetvorm op magnetische veldlijnen kunnen sommige vormen het veld sterker concentreren dan andere. Een sterker geconcentreerd veld vergroot de kans op blijvende magnetisatie van staal, vooral bij langdurig of herhaald contact.

Samenvatting

Magnetische hysterese verklaart waarom staal magnetisch kan blijven nadat een magneet is verwijderd. Dit restmagnetisme zorgt voor verschijnselen zoals plakkende schroeven en magnetisch gereedschap. Het gedrag zegt niets over de kwaliteit van de magneet, maar alles over de reactie van het staal op een magnetisch veld.

Technisch team MagneetjesWinkel.nl De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.