Welke magneet werkt op welk oppervlak?

Kort antwoord:
Een magneet hecht alleen aan staal, ijzer en verwante metalen. Hout, glas, kunststof en aluminium blokkeren het veld echter niet: zit er staal achter, dan werkt de magneet gewoon, alleen op afstand. Zit er geen staal achter, zoals bij een tegelwand of een glazen douchedeur, dan helpt een sterkere magneet niets en moet je zelf staal toevoegen.

Waarom:
Niet-magnetische materialen zijn magnetisch doorlaatbaar. Ze kosten geen kracht omdat ze het veld tegenhouden, maar omdat ze afstand toevoegen. En afstand kost snel: bij een schijf van Ø20 × 5 mm halveert één millimeter de houdkracht al, bij een klein schijfje gebeurt dat al rond 0,5 mm.

De vraag "werkt een magneet op glas" heeft eigenlijk twee antwoorden, en die worden vaak door elkaar gehaald. Glas zelf is niet magnetisch, dus er hecht niets aan. Maar een magneet werkt prima dwars door glas heen naar het staal erachter. Dat onderscheid bepaalt welke oplossing je nodig hebt. Hieronder staat per oppervlak wat er speelt, en hoeveel afstand je precies kost.

Twee verschillende vragen

Voordat je een magneet kiest, is dit de vraag die je moet beantwoorden: is het oppervlak zelf magnetisch, of zit er magnetisch materiaal achter?

Bij staal, ijzer en ferritisch roestvast staal hecht de magneet rechtstreeks. Bij hout, glas, kunststof, aluminium en koper doet hij dat niet, maar dat betekent niet dat hij niets kan. Zit er een stalen constructiedeel, een tegenplaat of een ander magneetje achter, dan werkt het gewoon. Het materiaal ertussen telt dan alleen als afstand mee.

Niet-magnetisch is niet hetzelfde als afschermend Een veelgehoord misverstand is dat aluminium of kunststof een magnetisch veld tegenhoudt. Dat doen ze niet: het veld gaat er ongehinderd doorheen. Er is één werkelijke uitzondering, en dat is een ferromagnetische laag ertussen. Een stalen plaat tussen magneet en doel leidt het veld namelijk om, en dat is precies het principe achter magnetische afscherming.

Wat afstand precies kost

Afstand is de bepalende factor bij alle niet-magnetische oppervlakken, en de terugval gaat sneller dan mensen verwachten. De onderstaande waarden gelden voor een schijfmagneet van 20 bij 5 mm in kwaliteit N42, als indicatie.

Vijf identieke schijfmagneten boven een stalen plaat met toenemende tussenruimte, met daaronder balken die de afnemende houdkracht weergeven
Bij een schijfmagneet van 20 bij 5 mm in N42 kost een laklaag nauwelijks kracht, maar tussen 0,1 en 1 mm afstand verdwijnt bijna de helft.
Afstand tot het staal Wat er van de houdkracht overblijft
Direct contact 100%
Een laklaag, circa 0,1 mm circa 90%
1 mm circa 50%
2 mm onder de 33%
5 mm en meer nog maar een fractie

Deze percentages zijn niet universeel: hoe groter en dikker de magneet, hoe langzamer de terugval. Een dikke magneet presteert op afstand beter dan een dunne, ook als ze bij direct contact dezelfde houdkracht opgeven. Wil je door 4 mm hout heen werken, kies dan dus niet de sterkste dunne magneet maar een dikkere. Meer hierover staat bij luchtspleet bij magneten.

Per oppervlak

Oppervlak Wat er gebeurt Aanpak
Staal en ijzer, dik en vlak volledige houdkracht potmagneet voor maximale kracht per formaat
Plaatstaal dunner dan 2 à 2,5 mm (bij Ø 20 × 5 mm) raakt verzadigd, je haalt de opgave niet staalplaat erachter helpt meer dan een sterkere magneet
Roestvast staal hangt van de soort af: 430 wel, 304 en 316 niet altijd eerst testen op het werkelijke materiaal
Hout magnetisch doorlaatbaar, telt als afstand tegenplaat of magneet inbouwen tot vlak onder het oppervlak
Glas geen aantrekking; met staal erachter telt het als afstand stalen tegenstuk plakken; bij een glasbord met staalplaat geeft rubbercoating grip
Tegels, steen en beton geen aantrekking, ook niet met een sterkere magneet staal toevoegen: plakken op tegel, boren in beton
Kunststof en pvc doorlaatbaar, telt als afstand tegenplaat, of magneet aan beide zijden
Aluminium en koper doorlaatbaar, geen aantrekking tegenplaat; let op remming bij bewegen
Gelakt of gepoedercoat staal werkt, maar de laag kost kracht reken met marge; rubbercoating beschermt de lak
Gebogen of geprofileerd alleen een smalle strook maakt contact kleinere magneet met vol contact werkt beter dan een grote; op de strips van 15 tot 20 mm van een stalen glasdeur past er een van 22 mm

Roestvast staal is het enige geval waarbij testen echt niet te vermijden is: zie magneet op rvs. Aluminium en koper geven nooit aantrekking, ongeacht de sterkte van de magneet — daar helpt alleen een tegenplaat.

Door materiaal heen werken

Wil je bewust dwars door iets heen werken, bijvoorbeeld een magneetsluiting achter een houten kastdeurtje of een decoratie op dubbel glas, dan is de dikte het enige dat telt. Bij hout haal je met 3 tot 4 mm meestal nog een bruikbare kracht; per houtsoort en magneetmaat verschilt dat, en de uitwerking staat bij magneten door hout heen. Bij een dikker paneel wordt het snel lastig zonder de magneet in te frezen.

Hoe je het test Probeer altijd op het werkelijke oppervlak, niet op een vergelijkbaar stuk. Neem hetzelfde magneetje mee en vergelijk met een dik stuk gewoon staal, zodat je weet hoeveel je inlevert. Test daarbij twee dingen apart: recht aftrekken en zijwaarts schuiven. Op glad of gelakt materiaal is de schuifkracht vrijwel altijd de beperkende factor, niet de trekkracht.

Als het oppervlak niet meewerkt

Is er geen magnetisch materiaal en kun je er niet achter komen, dan voeg je het toe. Een magneetstrip maakt van elke wand een magnetisch vlak, een los stalen tegenstuk doet hetzelfde op één punt, en een staalplaat achter de magneet lost dun plaatwerk op. Of je zo'n stuk staal kunt plakken of moet schroeven hangt af van de ondergrond: op glas, tegels en gelakt hout houdt een kleeflaag goed, op stucwerk en ruw beton niet. Dat staat per ondergrond uitgewerkt bij magneet op hout, tegels, glas of beton.

Is het oppervlak wel magnetisch maar glad of gelakt, dan zit de winst in grip in plaats van in kracht: een rubbergecoate magneet benut zijwaarts 30 tot 40% van zijn trekkracht, twee keer zo'n groot deel als een kale, en grijpt op lak beter dan een gladde nikkellaag. Voor maximale kracht op dik staal blijft een potmagneet de efficiëntste keuze.

Bronnen
Afstand en houdkracht bij een schijf van Ø 20 × 5 mm: bij 0,1 mm nog ca. 88 %, bij 1 mm 49 %, bij 2 mm 31 % (berekend met het ladingsmodel voor cilindermagneten en de spiegelbeeldmethode voor een dikke stalen plaat): Vokoun e.a., Magnetostatic interactions and forces between cylindrical permanent magnets (Journal of Magnetism and Magnetic Materials, 2009).
Een klein schijfje van Ø 10 × 2 mm houdt bij 0,5 mm nog ca. 46 % over (berekend met hetzelfde model): Vokoun e.a., Journal of Magnetism and Magnetic Materials, 2009.
Roestvast staal 304 en 316 is austenitisch en niet magnetiseerbaar, ferritisch 430 wel: Outokumpu, Steel Grades, Properties and Global Standards.
HR++-glas is 20 tot 26 mm dik: Stimular, HR++ of HR+++-glas i.p.v. enkel en dubbel glas.
Bij een schijf van Ø 20 × 5 mm geeft 2 à 2,5 mm staal al vrijwel de volle kracht (berekend: de flux uit het contactvlak moet door de plaat, die rond 1,7 tesla verzadigt; zie ook trekkracht berekenen).

Verder met de ondergrond

METALEN

Welke metalen zijn magnetisch?

Aan messing, brons, zink, titanium en RVS 304 hecht een magneet niet; aan verzinkt staal en RVS 430 wel.

Lees verder →
VERZADIGING

Magnetische verzadiging van staal

Een koelkastdeur van 0,5 tot 0,8 mm geeft het extra veld van een sterkere magneet niet door; een stukje staal erachter helpt wel.

Lees verder →
GLAS

Werken magneten door dubbele beglazing?

HR++ glas is 20 tot 26 mm dik; daardoor draagt zelfs een paar schijfmagneten van 45 × 30 mm langs het glas netto maar 1 tot 2 kilo.

Lees verder →
OPHANGEN

Ophangen zonder boren

Tot een halve kilo werkt zelfs een zelfklevende strip; boven ongeveer vijf kilo raden we een magneet af, hoe sterk die ook is.

Lees verder →

Begrippen

Magnetisch doorlaatbaar
Materiaal waar een magnetisch veld ongehinderd doorheen gaat, zoals hout, glas, kunststof en aluminium. Het houdt het veld niet tegen, maar voegt wel afstand toe.

Magnetische afscherming
Het omleiden van een magnetisch veld door er een ferromagnetische laag tussen te plaatsen. Dit is de enige manier waarop een tussenlaag een veld werkelijk tegenhoudt.

Verzadiging
Het punt waarop dun staal het veld niet verder kan geleiden. Bij een schijf van Ø 20 × 5 mm geeft 2 à 2,5 mm staal al vrijwel de volle kracht; dunner staal haalt de opgegeven houdkracht niet, hoe sterk de magneet ook is.

Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.

Laatst bijgewerkt: 9 september 2026

Klanttevredenheid 4.8 / 5 bij Trustprofile
Snelle levering uit eigen voorraad
Beste klantenservice van NL