Is een magneet op een magneet sterker dan op staal?

Een magneetsluiting op een houten kastdeur houdt matig met een metalen plaatje als tegenstuk. Vervang je het plaatje door een tweede magneet, dan klikt de deur ineens stevig dicht. Twee magneten lijken dus sterker, maar bij vol contact met dik staal is dat niet zo. Het voordeel ontstaat pas als er afstand tussen zit, of als het staal te dun is om zijn deel van het werk te doen.

Bij contact zijn ze gelijk

Bij volledig contact is de aantrekkingskracht tussen een magneet en een dikke ijzeren plaat even groot als die tussen twee identieke magneten. De magneet magnetiseert het staal onder zich, en dat gemagnetiseerde staal gedraagt zich als een spiegelbeeld: een identieke magneet die net zo ver achter het oppervlak ligt als de echte ervoor. Voor de kracht maakt het dan niet uit of er echt een tweede magneet ligt of dat het staal er een nabootst.

Die gelijkheid geldt precies voor ideaal ijzer. Echt staal komt er dicht bij zolang het dik genoeg is, en daarom wordt de houdkracht op de verpakking gemeten op een plaat van 20 mm.

Op afstand loopt het uit elkaar

Bij twee magneten levert elke kant zijn eigen veld, ongeacht de afstand. Bij staal komt de tweede helft van de kracht uit magnetisatie die de magneet zelf opwekt, en die wordt zwakker naarmate de magneet verder weg zit. In het spiegelbeeld gezien: schuif je de magneet 2 mm van het staal af, dan schuift zijn spiegelbeeld ook 2 mm terug, en staan ze samen 4 mm uit elkaar.

Bij een schijf van 20 × 5 mm houdt magneet-op-magneet op 2 mm afstand ruim 70 % van de kracht bij contact over. Magneet-op-staal zou volgens het spiegelbeeld op 2 mm evenveel moeten halen als twee magneten op 4 mm, en dat is 48 %. In werkelijkheid zit hij onder de 45 %, omdat echt staal minder goed magnetiseert dan het ideale ijzer uit de rekensom. Op 4 mm is het 48 % tegen 17 %. Een gelakte kastdeur, een geverfd hek of een dun paneel zorgt altijd voor zo'n afstand, en op die plekken voelt een tweede magneet dan ook veel sterker.

Wanneer een tweede magneet zin heeft

Kun je direct contact maken met schoon, dik staal, dan levert een tweede magneet niets extra op en is hij weggegooid geld. Zit er iets tussen, zoals lak, kunststof, een deurpaneel of een tafelblad, dan is een magneet aan weerszijden de betere oplossing, en vaak de enige die werkt.

Magneetsluitingen door hout of kunststof heen worden daarom bijna altijd met twee magneten uitgevoerd in plaats van met een magneet en een metalen tegenplaatje. Hoe dik het materiaal mag zijn waar je doorheen werkt, staat bij magneten door hout heen.

Op dun staal wint een tweede magneet ook bij contact

Een koelkastdeur, whiteboard of dunne kastwand is 0,5 tot 0,8 mm dik. Zulk staal raakt onder een sterke magneet verzadigd: het kan geen extra flux meer opnemen, en het spiegelbeeld blijft onvolledig. Een tweede magneet aan de andere kant wint daar ook bij vol contact, omdat het staal zijn deel van het werk niet kan doen.

Een sterkere magneet helpt op dun staal weinig. Het staal is al vol, en een duurdere N52 levert dan nauwelijks meer op dan een goedkopere klasse. Een magneet met een groter contactoppervlak verdeelt de flux over meer staal en houdt daardoor beter. Kom je bij de achterkant, dan is een stuk dikker staal achter de plaat vaak effectiever en goedkoper dan een tweede magneet, en het werkt voor elke magneet die je ervoor zet, ook als je hem verschuift. Bij magnetische verzadiging van staal lees je hoe dik het staal moet zijn voor een bepaalde magneet.

Magneetband houdt beter op magneetband

Magneetband en magneetfolie hebben streepvormige polen die om de paar millimeter wisselen. Leg je twee stroken met de streepjes evenwijdig tegen elkaar, dan schuiven ze vanzelf in de stand waarin noord tegenover zuid ligt, en sluiten alle polen op elkaar aan.

Band op band houdt daardoor tot ongeveer de helft meer dan band op staal. Het mechanisme is hetzelfde als bij losse magneten op afstand, alleen sterker: het veld van band reikt niet veel verder dan de breedte van één streep, dus elke oneffenheid of laag lak tussen band en staal kost naar verhouding veel. Bovendien ligt band vaak op dun plaatstaal, dat snel verzadigt. Draai je één strook een kwartslag, dan kruisen de polen elkaar en blijft er vrijwel niets over. Wil je band op band gebruiken, zoals bij een raamafdichting, bestel dan twee keer dezelfde magneetband en leg de magnetische kanten tegen elkaar.

Let op de polen bij een vaste opstelling

Twee magneten die met gelijke polen naar elkaar toe worden vastgezet, werken permanent tegen elkaars veld in. Een gewone neodymium magneet kan dat bij kamertemperatuur meestal hebben. Kwetsbaar zijn dunne schijfjes, AlNiCo, magneten die ook warm worden en ferriet in strenge vorst: daar kan het tegenveld blijvend kracht kosten. Hoe goed een magneet tegen zo'n tegenveld bestand is, heet de coërciviteit. Monteer twee magneten daarom in de stand waarin ze elkaar aantrekken, tenzij afstoting de bedoeling is.

Dit artikel hoort bij de categorie Houdkracht & prestaties.

Laatst bijgewerkt: 8 september 2026