Houdkracht magneten: trekkracht, schuifkracht en krachtverlies uitgelegd
Kort antwoord:
De opgegeven houdkracht van een magneet geldt alleen onder ideale omstandigheden: loodrecht trekken op vlak, dik, schoon staal. In de praktijk is de effectieve kracht vaak een stuk lager — soms maar 15% van wat op de verpakking staat.
Waarom:
Schuifkracht, luchtspleet, dunne staalplaat, lak en belastingsrichting bepalen samen hoeveel kracht een magneet in jouw situatie werkelijk levert. Die factoren begrijpen voorkomt teleurstelling en helpt je de juiste magneet kiezen.
Bijna iedereen die magneten koopt kijkt eerst naar de houdkracht in kilo's. Dat getal is nuttig om magneten onderling te vergelijken, maar het is geen garantie voor wat een magneet in jouw situatie doet. Op deze pagina leggen we uit hoe trekkracht en schuifkracht zich tot elkaar verhouden, welke factoren de praktische houdkracht verminderen, hoe je krachtverlies op de lange termijn voorkomt, en hoe je inschat welke magneet je nodig hebt. Voor een vergelijking van N-waarden, vormen en coatings zie neodymium magneten kopen: N-waarden, vormen en coatings vergeleken.
Trekkracht vs. schuifkracht: het belangrijkste onderscheid
De opgegeven houdkracht is altijd de trekkracht: de kracht die nodig is om een magneet loodrecht van een vlak stalen oppervlak te trekken. Dat is de maximale kracht onder ideale omstandigheden. Zodra een magneet niet loodrecht maar zijwaarts wordt belast — wat in de meeste praktijksituaties het geval is — heb je te maken met schuifkracht. En die is beduidend lager.
| Situatie | Effectieve kracht | Toelichting |
|---|---|---|
| Loodrecht trekken, vlak staal | 100% (referentiewaarde) | Ideale meetomstandigheden |
| Aan een wand, schuifbelasting | 15–20% | Meest voorkomende praktijksituatie |
| Wand, met rubber coating of kapje | tot 50% | Rubber vergroot wrijving aanzienlijk |
| Luchtspleet van 0,5 mm | ~50% | Al een halve millimeter halveert de kracht |
| Verflaag of coating op ondergrond | merkbaar lager | Afhankelijk van dikte en materiaal |
| Dun staalplaat (<2 mm) | merkbaar lager | Magnetische verzadiging treedt eerder op |
Factoren die de praktische houdkracht verminderen
De trekkracht op de productpagina is gemeten op een dikke, gepolijste staalplaat van 2 cm. In de praktijk wijkt vrijwel elke situatie daarvan af. Dit zijn de belangrijkste factoren:
| Factor | Effect op houdkracht | Oplossing |
|---|---|---|
| Luchtspleet | Halveert al bij 0,5 mm | Zo direct mogelijk contact, geen tussenmateriaal |
| Verflaag of lak | Merkbaar lager | Gebruik sterkere magneet of rubber coating |
| Dun staal | Lager door magnetische verzadiging | Grotere magneet of potmagneet |
| Ruw oppervlak | Lager door micro-luchtspleten | Glad staaloppervlak of rubber coating |
| Schuifbelasting | 15–20% van trekkracht | Rubber, ductape of potmagneet |
| Roestvrij staal (RVS) | Sterk verminderd of nul | Controleer of RVS ferromagnetisch is |
| Aluminium, koper, messing | Geen hechting | Niet geschikt als ondergrond |
Meer over de invloed van deze factoren lees je bij wat heeft invloed op de sterkte van mijn magneet en schuifkracht vs. trekkracht bij magneten.
Hoeveel houdkracht heb je nodig?
De vuistregel is eenvoudig: neem minimaal drie keer de kracht die je daadwerkelijk nodig hebt als opgegeven houdkracht. Wil je een voorwerp van 2 kg aan een wand hangen, dan heb je dus een magneet nodig met een opgegeven trekkracht van minimaal 6 kg — en dat is nog zonder extra marge voor ongunstige ondergrond of beweging.
Bij toepassingen waarbij de magneet onderdeel is van een constructie of regelmatig wordt belast, is een factor 5 of hoger verstandiger. Meer over het inschatten van benodigde kracht lees je bij magneet trekkracht berekenen en hoe sterk moet een magneet zijn.
Krachtverlies op de lange termijn
Een goede permanente magneet behoudt zijn kracht jarenlang bij normaal gebruik. Blijvend krachtverlies ontstaat niet vanzelf, maar door specifieke omstandigheden:
| Oorzaak | Effect | Voorkomen |
|---|---|---|
| Oververhitting | Blijvend krachtverlies boven de werktemperatuur | Gebruik juiste temperatuurklasse (M/H/SH) |
| Harde schok of val | Breuk of demagnetisatie | Voorzichtig hanteren, niet laten botsen |
| Corrosie door beschadigde coating | Indirect krachtverlies door materiaalverlies | Juiste coating voor de omgeving |
| Tegengesteld magnetisch veld | Demagnetisatie | Niet naast sterke tegengestelde magneten bewaren |
Meer hierover lees je bij veroudering van magneten en waarom verliest een magneet kracht.
Laatst bijgewerkt: juli 2025
Veelgestelde vragen
De opgegeven houdkracht is altijd de trekkracht gemeten op een dikke, vlakke, schone staalplaat van minimaal 2 cm dikte. Het is een vergelijkingswaarde, geen garantie voor jouw situatie. Gebruik het getal om magneten onderling te vergelijken, maar reken in de praktijk met een significant lagere effectieve kracht.
Vrijwel altijd door een combinatie van schuifbelasting, luchtspleet, dunne ondergrond of verflaag. Controleer of de magneet volledig vlak contact maakt met de ondergrond en of de belasting loodrecht of zijwaarts is. Meer hierover bij wat heeft invloed op de sterkte.
Schuifkracht is de kracht die nodig is om een magneet zijwaarts te laten verschuiven langs een oppervlak. Bij wandmontage is dit de relevante kracht, niet de trekkracht. De schuifkracht bedraagt bij een gladde ondergrond circa 15–20% van de opgegeven houdkracht. Meer hierover bij schuifkracht vs. trekkracht.
Droog bewaren, uit de buurt van hitte. Laat neodymium magneten niet tegen elkaar botsen — ze zijn bros en kunnen bij een klap breken of demagnetiseren. Bewaar sterke magneten niet in tegengestelde richting naast elkaar. Controleer de coating regelmatig: beschadiging laat vocht toe en leidt op termijn tot krachtverlies.
Kies een potmagneet bij montage op staal waarbij je maximale trekkracht in een compact formaat wilt, de magneet kunt vastschroeven of ophangen, en de ondergrond vlak en dik genoeg is voor direct contact. Bij schuifbelasting op een wand is rubber of ductape op een losse magneet soms een praktischere keuze. Zie potmagneten.