Ferromagnetische metalen: welke metalen reageren op een magneet?
Kort antwoord:
Ferromagnetische metalen zoals ijzer, nikkel, kobalt en de meeste staalsoorten worden sterk door een magneet aangetrokken. Metalen als aluminium, koper, messing en goud niet.
Waarom:
Ferromagnetische metalen hebben magnetische domeinen die zich onder invloed van een magneetveld uitlijnen en elkaar versterken. Metalen zonder die eigenschap reageren niet of nauwelijks op een magneet.
Of een magneet ergens op hecht, hangt niet af van de magneet, maar van het metaal. Alleen ferromagnetische metalen worden sterk aangetrokken; veel andere metalen reageren niet. In dit artikel lees je welke metalen ferromagnetisch zijn, waarom dat zo is en wat dat betekent voor bevestigen in de praktijk. Wil je juist weten welke metalen níet werken, zie dan welke metalen zijn niet magnetisch.
Wat betekent ferromagnetisch?
Ferromagnetisme is de sterkste vorm van magnetisme in materialen. Ferromagnetische metalen bevatten magnetische domeinen: kleine gebieden waarin de magnetische momenten al dezelfde kant op wijzen. Zonder extern veld liggen die domeinen willekeurig, maar zodra een magneet in de buurt komt, lijnen ze zich uit en versterken ze elkaar. Daardoor wordt het metaal krachtig aangetrokken.
Dit onderscheidt ferromagnetische metalen van materialen die maar heel zwak (paramagnetisch) of juist licht afstotend (diamagnetisch) reageren. In de praktijk is alleen ferromagnetisme sterk genoeg om bruikbaar te zijn voor bevestiging met magneten. Meer over hoe magnetisme in materialen ontstaat, lees je in hoe werkt een magneet.
Welke metalen zijn ferromagnetisch?
De belangrijkste ferromagnetische metalen zijn ijzer, nikkel en kobalt. IJzer is veruit het bekendste en vormt de basis van de meeste staalsoorten. Omdat staal grotendeels uit ijzer bestaat, is het overgrote deel van het staal dat je tegenkomt magnetisch: constructiestaal, plaatstaal, gereedschapsstaal en zacht ijzer werken allemaal goed als ondergrond voor magneten.
Nikkel en kobalt zijn op zichzelf ook ferromagnetisch, maar kom je zelfstandig minder vaak tegen. Ze worden wel veel gebruikt in legeringen en coatings. Naast deze metalen zijn er speciale legeringen, zoals AlNiCo (aluminium-nikkel-kobalt), die juist door de combinatie van elementen sterke magnetische eigenschappen krijgen. Een overzicht van magneetmaterialen vind je in soorten magneten.
Twijfel je of jouw ondergrond ferromagnetisch is? Houd er een kleine magneet tegen. Blijft die hangen, dan is het metaal geschikt. Blijft hij niet zitten, dan ligt dat aan het materiaal, niet aan de magneet.
Welke metalen zijn níet ferromagnetisch?
Veel voorkomende metalen reageren niet of nauwelijks op een magneet. Aluminium, koper, messing, zink, lood, goud en zilver zijn niet ferromagnetisch. Blijft een magneet op zo'n oppervlak toch een beetje hangen, dan zit er meestal staal of ijzer achter of naast.
Een lastig geval is roestvrij staal. Sommige RVS-soorten zijn magnetisch (ferritisch en martensitisch), andere niet of nauwelijks (austenitisch, zoals 304 en 316). Meer daarover lees je in werkt een magneet op RVS. Voor aluminium en koper specifiek zie werkt een magneet op aluminium en werkt een magneet op koper. Een compleet overzicht staat in welke metaalsoorten werken met magneten.
Waarom sommige metalen wel en andere niet reageren
Het verschil zit in de atomaire structuur. Ferromagnetische metalen hebben ongepaarde elektronen die zich in domeinen kunnen ordenen. Bij niet-ferromagnetische metalen ontbreekt die ordening, waardoor een extern veld geen versterkend effect heeft. Het is dus geen kwestie van "metaal of geen metaal", maar van de specifieke elektronenstructuur van het element of de legering.
Ook temperatuur speelt een rol. Boven een bepaalde temperatuur, de Curie-temperatuur, verliezen ferromagnetische metalen hun magnetische ordening. Meer daarover lees je in Curie-temperatuur van magneten. De stabiliteit van die ordening hangt samen met eigenschappen als coërciviteit en magnetische hysterese en remanentie.
Wat betekent dit voor bevestigen in de praktijk?
Voor een magnetische bevestiging heb je een ferromagnetische ondergrond nodig. Is die aanwezig, dan bepaalt vervolgens de dikte en vlakheid van het staal hoeveel houdkracht je overhoudt. Dun of gecoat staal levert minder kracht dan een dikke, vlakke plaat. Ontbreekt een ferromagnetische ondergrond, dan is de oplossing meestal niet een sterkere magneet, maar een stalen tegenplaat toevoegen.
Wil je weten hoeveel kracht je nodig hebt en welke magneet daarbij past, dan helpen hoe sterk moet een magneet zijn en de projectgids voor het kiezen van de juiste magneet. Ook welke metaalsoorten werken met magneten geeft een praktisch overzicht van geschikte ondergronden.
Samenvattend
Ferromagnetische metalen zoals ijzer, nikkel, kobalt en de meeste staalsoorten worden sterk door een magneet aangetrokken, doordat hun magnetische domeinen zich uitlijnen. Aluminium, koper, messing, goud en veel RVS-soorten reageren niet of nauwelijks. Voor een betrouwbare magnetische bevestiging controleer je daarom altijd eerst of de ondergrond ferromagnetisch is.
Meer over metalen en magnetisme
Welke metaalsoorten werken met magneten?
Een praktisch overzicht van geschikte en ongeschikte ondergronden.
Lees verder →Welke metalen zijn niet magnetisch?
Overzicht van metalen die niet of nauwelijks reageren op magneten.
Lees verder →Werkt een magneet op RVS?
Waarom de ene RVS-soort wel reageert en de andere nauwelijks.
Lees verder →Curie-temperatuur van magneten
Waarom ferromagnetische metalen bij hitte hun magnetisme verliezen.
Lees verder →De sterkste vorm van magnetisme in materialen, waarbij magnetische domeinen zich uitlijnen onder invloed van een magneetveld en elkaar versterken. Kenmerkend voor ijzer, nikkel, kobalt en de meeste staalsoorten.
Magnetisch domein
Een klein gebied in een ferromagnetisch metaal waarin de magnetische momenten dezelfde richting op wijzen.
Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.
Laatst bijgewerkt: 6 augustus 2026