Houdkracht van magneten: trekkracht, schuifkracht en draagvermogen uitgelegd
Kort antwoord:
Houdkracht en trekkracht zijn twee namen voor hetzelfde getal: de kracht die nodig is om een magneet loodrecht van een dikke stalen plaat te trekken, op de verpakking uitgedrukt in kilo's. Schuifkracht is een ander getal: de kracht waarbij de magneet langs het staal gaat glijden, bij een kale magneet op glad staal 15 tot 20% van de houdkracht. Wat een magneet in jouw situatie draagt, het draagvermogen, reken je daaruit zelf uit.
Waarom:
Het getal op de verpakking komt uit een ideale meting. De richting van de belasting, een luchtspleet, dun staal en een laklaag halen er elk een deel van af, en die verliezen stapelen zich op.
Bijna iedereen die een magneet koopt, kijkt eerst naar het aantal kilo's. Dat getal heet de houdkracht, en soms de trekkracht. Je leest weleens dat dat twee verschillende dingen zijn, maar voor het getal op de verpakking klopt dat niet: beide woorden beschrijven dezelfde meting. Het echte onderscheid zit tussen drie andere begrippen, en die zetten we hieronder op een rij.
Drie begrippen die je uit elkaar moet houden
| Begrip | Wat het is | Waar je het tegenkomt | Hoe groot |
|---|---|---|---|
| Houdkracht, ook trekkracht | De kracht om de magneet loodrecht van een dikke stalen plaat los te trekken | Op de verpakking en de productpagina, in kilo's | De referentie: 100% |
| Schuifkracht | De zijwaartse kracht die de magneet weerstaat voordat hij langs het staal glijdt | Soms apart vermeld, bijvoorbeeld bij rubbermagneten | Kaal op glad staal 15 tot 20% van de houdkracht |
| Draagvermogen | Wat de magneet in jouw situatie veilig vasthoudt | Nergens; dit reken je zelf uit | Houdkracht, min de verliezen, gedeeld door een marge |
Naast schuifkracht bestaat schuifbelasting. Dat is de last die langs het staal trekt, meestal het gewicht van wat er aan de magneet hangt. Zolang de schuifbelasting kleiner is dan de schuifkracht, blijft de magneet zitten.
De kilo's op de verpakking zijn strikt genomen kilogramkracht. Technische datasheets geven de houdkracht vaak in newton (N). Eén kilo komt overeen met 9,81 N; in de praktijk deel je het aantal newton door 10. Een opgave van 120 N is dus ongeveer 12 kg.
| Opgave in newton | In kilo's |
|---|---|
| 10 N | 1,0 kg |
| 50 N | 5,1 kg |
| 100 N | 10,2 kg |
| 250 N | 25,5 kg |
| 500 N | 51 kg |
| 1 kN (1.000 N) | 102 kg |
Hoe de houdkracht wordt gemeten
De magneet wordt loodrecht losgetrokken van een vlakke, schone en dikke stalen plaat, zonder iets ertussen. Die dikte is bewust gekozen: in dunner staal raakt de flux eerder verzadigd en valt de waarde lager uit. Het is de gunstigste situatie die er bestaat, en dat maakt het getal geschikt om magneten met elkaar te vergelijken. Het zegt nog niet wat de magneet bij jou draagt. Hoe aanbieders aan hun waarden komen, en met welke meetfout sommigen het dubbele opgeven, staat in trekkracht berekenen in de praktijk.
Schuifkracht: waarom een magneet aan de wand glijdt
Hangt iets aan een verticale stalen wand, dan trekt het gewicht langs het staal omlaag. De magneet wordt dan alleen nog tegengehouden door wrijving. De magneetkracht drukt hem tegen het staal, en hoeveel grip dat oplevert hangt af van magneet en ondergrond. Wie een magneet langs glad staal verschuift, meet in de praktijk bij een kale magneet 15 tot 20% van de houdkracht en bij een rubbergecoate 30 tot 40% van zijn eigen houdkracht.
Een magneet van 10 kg houdkracht houdt aan zo'n wand dus 1,5 tot 2 kg voordat hij gaat glijden. Een rubbercoating haalt 30 tot 40% van zijn eigen houdkracht, maar de rubberlaag werkt ook als luchtspleet en kost een flink deel van die houdkracht. Op glad staal houdt een rubbergecoate magneet zijwaarts daardoor niet veel meer dan een kale van dezelfde maat. Op gelakt of ruw staal en op dun plaatwerk wint rubber wel. Waarom dat zo is, en wanneer een potmagneet of magneetband beter werkt, staat in het artikel over schuifkracht van een magneet.
Geen rubber bij de hand?
Een strook ductape achter de magneet verhoogt de wrijving op glad staal merkbaar. De tape is zelf ongeveer 0,2 tot 0,3 mm dik en kost daardoor een beetje houdkracht, maar bij zijwaartse belasting wint de extra grip het vaak. Ductape beschermt de magneet bovendien tegen vocht en afsplinteren.
Wat er verder van de houdkracht afgaat
Afstand kost het meest. Bij een kleine schijfmagneet halveert een luchtspleet van 0,5 mm de kracht al, en verf werkt als zo'n spleet: poedercoat is 60 tot 100 µm, twee lagen lak ongeveer 75 tot 80 µm. Daarna komt dun staal, dat verzadigt: een schijf van Ø 20 × 5 mm heeft 2 tot 2,5 mm staal nodig voor zijn volle kracht. Waarom dat zoveel kost, staat bij magnetische verzadiging van staal. De staalsoort scheelt minder: gewoon bouwstaal zoals S235 komt dicht bij de opgegeven waarde, en op de meeste soorten roestvast staal, aluminium en koper houdt een magneet weinig tot niets.
Die verliezen stapelen: een gelakte, dunne plaat met zijwaartse belasting krijgt ze allemaal tegelijk. De volledige tabel, met wat elke factor in de som kost, staat in het rekenartikel over trekkracht.
Van houdkracht naar draagvermogen
Eén rekenregel volstaat: deel het gewicht door het deel van de houdkracht dat in jouw situatie overblijft, en vermenigvuldig met een marge. Wij rekenen binnen met een factor 2 en buiten of bij trillingen met een factor 3.
Een voorwerp van 1 kg aan een stalen wand, met een kale magneet: 1 kg gedeeld door 0,15 tot 0,20, maal 2, geeft 10 tot 13 kg houdkracht. Trekt hetzelfde voorwerp recht van het staal af, dan is 2 kg genoeg. Alleen de richting scheelt dus ruim een factor vijf. Kijk daarom eerst hoe de magneet belast wordt, en pas daarna naar de sterkte. De factoren per situatie, met rekenvoorbeelden voor rubber, lak en dun staal, vind je in het rekenartikel over trekkracht. Hangt iets boven een looppad of boven mensen, dan hoort er altijd een mechanische borging bij.
Neemt de houdkracht af met de jaren?
Bij kamertemperatuur verliest een neodymium magneet praktisch niets, ook niet na jaren. Blijvend verlies komt door oververhitting (boven 80 °C voor de gewone N-klasse, boven 60 tot 65 °C voor N50 en N52), door een harde klap, door corrosie na een beschadigde coating of door een sterk tegenveld. De oorzaken en wat je eraan kunt doen, staan in waarom een magneet kracht verliest.
Liever eerst voelen?
In onze winkel in Ede kun je magneten vasthouden en op verschillende ondergronden proberen voordat je kiest. Neem gerust het voorwerp of een stukje van de ondergrond mee; openingstijden en adres staan bij over ons.
Bronnen
Luchtspleet: een schijfje van Ø 10 × 2 mm houdt bij 0,5 mm nog ca. 46 % over, een schijf van Ø 20 × 5 mm bij 1 mm ca. 49 % (berekend met het ladingsmodel voor cilindermagneten en de spiegelbeeldmethode voor een dikke stalen plaat): Vokoun e.a., Magnetostatic interactions and forces between cylindrical permanent magnets (Journal of Magnetism and Magnetic Materials, 2009).
Standaard laagdikte van poedercoating 70 tot 80 µm: TIGER Coatings, Informatieblad 1213 Verwerkingsvoorschriften.
Maximale werktemperatuur gewone N-klassen 80 °C, N52 60 °C: Arnold Magnetic Technologies, Neodymium Iron Boron Magnet Catalog.
Kilogramkracht, 1 kgf = 9,80665 N (exact): NIST, Guide for the Use of the International System of Units (SP 811), bijlage B.
Verder over houdkracht in de praktijk
Hoe sterk moet een magneet zijn?
Van toepassing naar de houdkracht die je werkelijk nodig hebt.
Lees verder →Luchtspleet bij magneten
Hoe snel de kracht afneemt door een laklaag, vuil of papier ertussen.
Lees verder →Hefboomwerking bij magneten
Waarom een uitstekende last zwaarder werkt dan hij weegt.
Lees verder →Waarom werkt mijn magneet niet?
Per symptoom naar de oorzaak: ondergrond, luchtspleet, schuifkracht of montage.
Lees verder →De kracht die nodig is om een magneet loodrecht los te trekken van een dikke, vlakke, schone staalplaat. Het getal op de verpakking, in kilo's.
Schuifkracht
De zijwaartse kracht die een magneet weerstaat voordat hij langs het staal glijdt. Bij een kale magneet op glad staal 15 tot 20% van de houdkracht, bij een rubbercoating 30 tot 40% van de eigen houdkracht.
Schuifbelasting
De last die langs het staal trekt, meestal het gewicht van wat er aan de magneet hangt.
Draagvermogen
Wat een magneet in een bepaalde situatie veilig vasthoudt: de houdkracht, na aftrek van de verliezen door richting, luchtspleet en ondergrond, gedeeld door een marge.
Dit artikel hoort bij het onderwerp: Houdkracht & prestaties
Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.
Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2026
Veelgestelde vragen
De opgegeven houdkracht is altijd de trekkracht gemeten op een dikke, vlakke, schone staalplaat. Het is een vergelijkingswaarde, geen garantie voor jouw situatie. Gebruik het getal om magneten onderling te vergelijken, maar reken in de praktijk met een significant lagere effectieve kracht.
Vrijwel altijd door een combinatie van schuifbelasting, luchtspleet, dunne ondergrond of verflaag. Controleer of de magneet volledig vlak contact maakt met de ondergrond en of de belasting loodrecht of zijwaarts is. Meer hierover bij wat heeft invloed op de sterkte.
Schuifkracht is de kracht die nodig is om een magneet zijwaarts te laten verschuiven langs een oppervlak. Bij wandmontage is dit de relevante kracht, niet de trekkracht. De schuifkracht bedraagt bij een gladde ondergrond circa 15–20% van de opgegeven houdkracht.
Droog bewaren, uit de buurt van hitte. Laat neodymium magneten niet tegen elkaar botsen — ze zijn bros en kunnen bij een klap breken of demagnetiseren. Bewaar sterke magneten niet in tegengestelde richting naast elkaar. Controleer de coating regelmatig: beschadiging laat vocht toe en leidt op termijn tot krachtverlies.
Kies een potmagneet bij montage op staal waarbij je maximale trekkracht in een compact formaat wilt, de magneet kunt vastschroeven of ophangen, en de ondergrond vlak en dik genoeg is voor direct contact. Bij schuifbelasting op een wand is rubber of ductape op een losse magneet soms een praktischere keuze. Zie potmagneten.