Magneten voor modelbouw en miniaturen
Kort antwoord:
Neodymium schijfmagneten van 2 tot 6 mm doorsnede, verlijmd met epoxy en exact vlak met het oppervlak. Een schijfje van 3 × 1 mm trekt ongeveer 190 gram, een van 5 × 2 mm ongeveer 680 gram. Zit de magneet een halve millimeter verzonken, dan is het grootste deel daarvan weg.
Waarom:
Kleine magneten hebben een ondiep veld. Wat bij een grote magneet een verwaarloosbare luchtspleet is, is bij een magneet van 3 mm doorslaggevend.
Magneten maken een model onderhoudbaar: torens die eraf kunnen, luiken die opengaan, vleugels die voor transport losraken zonder dat je iets ziet zitten. Bij tafelspelminiaturen voor Warhammer of Dungeons & Dragons gaat het om wapens die je wisselt en figuren die in hun doos blijven staan. De techniek is eenvoudig, maar bij deze afmetingen is er weinig marge voor slordigheid.
Welke maat bij welke schaal
De vuistregel in modelbouw is: liever meerdere kleine magneten dan één grote. Je verdeelt de kracht, je hoeft minder diep te boren, en een onderdeel met twee magneten lijnt zichzelf uit.
| Maat | Trekkracht | Geschikt voor |
|---|---|---|
| 2 × 1 mm | ca. 110 g | luikjes, cockpitdelen, heel lichte onderdelen |
| 3 × 1 mm | ca. 190 g | wisselbare wapens en armen bij miniaturen van 28 en 32 mm |
| 3 × 2 mm | ca. 300 g | schaalmodellen 1:48 en 1:72, de standaardkeuze |
| 4 × 2 mm | ca. 420 g | zwaardere delen, verbindingen die vaak los moeten |
| 5 × 2 mm | ca. 680 g | onder de basis van een miniatuur, grotere onderdelen |
| 6 × 3 mm | ca. 990 g | grotere modellen zoals tanks en schepen |
De trekkracht geldt bij vol contact met een stalen plaat. Twee magneten die in een model vlak tegen elkaar liggen, halen ongeveer hetzelfde. Schijfmagneten zijn voor de meeste toepassingen het handigst omdat ze plat zijn; blokmagneten geven extra grip langs randen en in hoeken. Alle maten, ook de schijfjes van 1 × 1 mm en de blokjes, vind je bij de kleine magneetjes.
Eerst testen, dan bestellen
Twijfel je tussen twee maten, koop dan niet meteen tweehonderd stuks van één. De testset voor modelbouw en 3D-print bevat 100 magneetjes in zes maten: 20 stuks van 1 × 1 mm, 20 van 2 × 1, 20 van 3 × 1, 10 van 3 × 2, 20 van 4 × 1 en 10 van 4 × 2 mm. Probeer in een restje materiaal welke maat genoeg is, en bestel daarna gericht.
Verzonken zitten kost bij deze maten bijna alles
Bij grote magneten is een tussenlaagje van een halve millimeter hinderlijk; bij een magneet van 3 mm is het fataal. Het veld van een klein magneetje valt over een fractie van een millimeter al sterk terug, dus een laagje plastic, plamuur of verf erover haalt het grootste deel van de kracht weg. Hoe snel dat gaat, zie je bij de luchtspleet bij magneten.
Lijm de magneet exact vlak met het oppervlak, of een haartje erboven. Boor het gat niet dieper dan de magneet hoog is, en houd er rekening mee dat er later nog primer en verf bij komt.
Miniaturen: wapens wisselen en vast in de doos
Voor een wisselbaar wapen gaat een 3 × 1 mm in de arm en een tweede in de schouder of het wapen zelf. Boor met een handboortje van 3 mm, precies 1 mm diep, en lijm beide als paar in, zoals hieronder bij polariteit beschreven.
Onder een ronde basis van 25 tot 32 mm past een 5 × 2 mm. Leg onderin de transportdoos een zelfklevende stalen plaat of strip, dan blijven de figuren staan als de doos kantelt. Voor een miniatuur van een paar tientallen grammen is dun staal ruim voldoende.
Staafmagneten bij weinig diameter
Heb je maar een smal gat maar wel diepte, dan levert een staafje meer op dan een schijfje van dezelfde doorsnede. Een staafje van 2 × 3 mm trekt ongeveer 169 gram, een schijfje van 2 × 1 mm 110 gram.
Dat gaat wel tegen een grens aan. Bij 4 mm doorsnede trekt een magneet van 2 mm hoog ongeveer 420 gram, een van 4 mm hoog 590 gram, en een staafje van 7 mm lang 670 gram. Voorbij een lengte van ongeveer de diameter levert extra lengte dus weinig op: van 4 naar 7 mm is nog geen 15 procent winst, voor bijna het dubbele aan boordiepte.
N48 of N52 bij miniaturen?
Bij dezelfde maat trekt een N52-schijfje berekend zo'n 8 % harder dan een N48: een 3 × 1 mm haalt dan ongeveer 205 in plaats van 190 gram. Een millimeter extra dikte doet veel meer. De 3 × 2 mm trekt 300 gram, ruim de helft meer dan de 3 × 1 mm. Heb je die millimeter boordiepte, gebruik hem dan voor een dikkere magneet en niet voor een hogere klasse.
Modelbouwsets worden geregeld aangeprezen met N52 als topkwaliteit. Dat is een verkoopargument. De klasse zegt hoe sterk het materiaal is. Over de coating, de maatvoering en of het magneetje die klasse echt haalt, zegt hij niets, en bij een schijfje van 3 mm kun je dat ook niet nameten. Hoe de klassen zich tot elkaar verhouden, staat bij de N-waarde van neodymium magneten.
Bij warmte werkt N52 je tegen. Hij verliest eerder blijvend kracht dan N45 en N48, en schijfjes van 1 mm dik zijn daar het gevoeligst voor. Staat de auto op een zomerdag geparkeerd in de zon, dan wordt het op het dashboard of de hoedenplank 60 tot 70 °C. Laat daar geen doos met miniaturen liggen, en met N52-magneetjes al helemaal niet.
Polariteit: lijm ze als paar
De klassieke fout is twee magneten los inlijmen en er daarna achter komen dat ze elkaar afstoten, of dat het onderdeel maar op één manier past terwijl je het andersom wilde.
Klik daarom de twee magneten eerst tegen elkaar, markeer de buitenkant van één van de twee met een stift, en lijm het paar in één handeling in beide delen. Pas als de lijm droog is, haal je ze uit elkaar; de twee kanten die elkaar raakten, passen dan altijd op elkaar.
Wil je dat een onderdeel maar op één manier past, gebruik dan twee magneetparen met tegengestelde richting. Met gelijke richting past het onderdeel op meerdere standen. Hoe je zo'n patroon opzet, laten de magneetconfiguraties voor 3D-prints zien; voor modelbouw werkt het precies zo.
Verlijmen
Secondelijm is in de modelbouw de standaard, maar op een gladde nikkellaag is het de zwakste keuze. Epoxy vult het gat op en houdt ook op vernikkeld oppervlak, en geeft daarmee de betrouwbaarste verbinding. Gebruik je toch secondelijm, ruw de magneet dan eerst op met fijn schuurpapier.
Gebruik geen lijmpistool. Smeltlijm komt uit het mondstuk op ruim boven de 100 °C. Standaard neodymium verliest vanaf 80 °C blijvend kracht, N50 en N52 al vanaf 60 à 65 °C, en bij dunne schijfjes van 1 mm ligt de grens nog lager. Welke lijm bij welke ondergrond past, staat bij magneet lijmen.
Werkvolgorde die fouten voorkomt
Boor het gat op maat en controleer de diepte droog, zonder lijm. Klik de twee magneten tegen elkaar en markeer de buitenzijde. Breng een dun laagje epoxy aan in beide gaten en zet het paar er in één keer in. Houd andere magneten uit de buurt van je werkplek, want die trekken het paar uit het gat voordat de lijm pakt. Laat volledig uitharden voordat je de delen scheidt of belast.
Waar het misgaat
Magneten die tegen elkaar klappen. Neodymium is hard en bros. Twee magneetjes die vanaf een centimeter naar elkaar toe schieten, slaan een schilfer van de rand, en daar begint later corrosie. Breng ze gecontroleerd naar elkaar toe.
Te veel kracht. Een luikje van een paar gram heeft genoeg aan een 2 × 1 mm van 110 gram. Zet je er een 5 × 2 mm van 680 gram in, dan trek je bij het openen de lijmverbinding los of scheurt het plastic uit.
Verf over de magneet. Spuiten gebeurt meestal na de montage, en dan komt er alsnog een laagje over het contactvlak. Plak de magneet af tijdens het spuiten.
Waarom vrijwel altijd neodymium
Ferriet is robuust en goedkoop, maar een ferriet schijfje van 3 mm houdt vrijwel niets vast. Neodymium is bij modelbouwmaten de enige praktische optie, en is standaard vernikkeld tegen corrosie. Werk je met 3D-geprinte onderdelen, dan gelden dezelfde principes, met meer vrijheid in de uitsparing; hoeveel speling je dan geeft, staat bij toleranties bij magneten in 3D-prints.
Kleine magneten en kinderen
Magneten van 2 tot 6 mm zijn precies het formaat dat jonge kinderen inslikken, en twee of meer ingeslikte magneten kunnen elkaar door de darmwand heen aantrekken. Werk aan een opgeruimde tafel, tel je magneten na afloop, en berg losse exemplaren buiten bereik op. Wat dat betekent voor een huis met kleine kinderen, lees je bij welke magneten veilig zijn bij kinderen.
Bronnen
Twee of meer ingeslikte magneten kunnen elkaar door de darmwand heen aantrekken, met kans op necrose en perforatie: NVK, Richtlijn Ingestie van corpora aliena bij kinderen – Complicaties.
Smeltlijm komt ruim boven 100 °C uit het pistool (pistool 200 °C, lijm smelt rond 170 °C): Henkel, Pattex Hot Pistol en Hot Sticks (technische fiche).
Standaard neodymium tot 80 °C: Arnold Magnetic Technologies, Neo-catalogus.
N52 bij gelijke maat 7 tot 9 % sterker dan N48 (berekend uit de remanentie in het kwadraat, N48 1,37–1,42 T en N52 1,42–1,47 T, en uit BHmax): DMEGC, NdFeB-magneten, productcatalogus.
Een halve millimeter verzonken kost het grootste deel van de kracht (berekend met het ladingsmodel en de spiegelmethode: een schijfje van 3 × 1 mm houdt op 0,5 mm van staal 21 % over, tegenover een tweede magneet 40 %): Vokoun e.a., Magnetostatic interactions and forces between cylindrical permanent magnets (JMMM, 2009) en Beleggia e.a., Forces Between a Permanent Magnet and a Soft Magnetic Plate (IEEE Magnetics Letters, 2012).
Voorbij een lengte van ongeveer de diameter levert extra lengte weinig op (berekend met hetzelfde model: staafje van Ø4 mm op staal, van 4 naar 7 mm lang 11 % meer): Vokoun e.a., Magnetostatic interactions and forces between cylindrical permanent magnets (JMMM, 2009).
Verder lezen over inbouwen
Magneten in 3D-print inbouwen
Uitsparing, passing en montage in geprinte onderdelen.
Lees verder →Magnetiseringsrichting
Waar de polen zitten en hoe je onderdelen daarmee uitlijnt.
Lees verder →Hoe sterk moet een magneet zijn?
Van opgegeven houdkracht naar wat je werkelijk overhoudt.
Lees verder →Kleine magneetjes
Neodymium magneten in modelbouwmaten van 1 tot 6 mm.
Bekijk assortiment →De polen liggen op de platte zijden van de schijf. Dat is de standaard bij kleine magneten en levert de meeste kracht bij vlak op elkaar liggende onderdelen.
Magneetpaar
Twee magneten die je aan elkaar geklikt inlijmt, zodat de polariteit tussen beide onderdelen altijd klopt.
Verzonken montage
Een magneet die onder het oppervlak ligt. Bij modelbouwmaten kost elke tiende millimeter overliggend materiaal een aanzienlijk deel van de kracht.
Dit artikel hoort bij het cluster Maken, bouwen & 3D-print.
Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.
Laatst bijgewerkt: 21 oktober 2026