Is goud magnetisch? Feiten en fictie
Kort antwoord:
Puur goud wordt niet door een magneet aangetrokken. Blijft een voorwerp aan een magneet hangen, dan zit er ijzer of nikkel in en is het geen puur goud. Andersom bewijst uitblijvende reactie niets.
Waarom:
Goud is diamagnetisch: het heeft geen magnetische ordening waar een magneet op kan aangrijpen. Maar de metalen waarmee goud het vaakst wordt nagemaakt, zijn dat evenmin.
De magneettest is de bekendste snelle controle op sieraden, munten en vondsten. Hij is ook nuttig, maar in één richting: hij kan iets uitsluiten, niet bevestigen. Wie dat omdraait, komt bedrogen uit.
Hieronder staat wat er werkelijk gebeurt, welke test wél iets toevoegt, en waarom de meest voorkomende vervalsing juist niet met een magneet te vinden is. Voor het bredere beeld zie welke metalen niet magnetisch zijn.
Waarom goud niet reageert
Goud is diamagnetisch. In een magnetisch veld wekt het een uiterst zwak tegengesteld veld op, wat een minieme afstoting geeft die je zonder laboratoriumapparatuur niet waarneemt. Er zijn geen magnetische domeinen die zich kunnen uitrichten, zoals bij ijzer, nikkel en kobalt wel gebeurt.
Een gouden ring, munt of staaf beweegt dus niet als je er een magneet bij houdt, ook niet bij een sterke neodymium magneet. Waarom sommige metalen wél reageren staat bij hoe werkt een magneet.
Wat de magneettest wél betrouwbaar aantoont
Blijft een voorwerp duidelijk hangen, dan bevat het ijzer, staal of nikkel. Dat is een harde uitkomst en verre van nutteloos: goedkope sieraden met een stalen kern, verguld kostuumwerk en grove vervalsingen vallen er meteen door de mand. Voor dat doel is de test in twee seconden gedaan.
Bij goudlegeringen ligt het genuanceerder. Puur goud van 24 karaat is zacht en wordt daarom gemengd met andere metalen. Zit daar nikkel of ijzer bij, dan kan een echt gouden sieraad een zwakke reactie geven. Een lichte aantrekking betekent dus niet automatisch dat er geen goud in zit.
De belangrijkste vervalsing komt hier ongeschonden doorheen
Hoogwaardige namaak gebruikt een kern van wolfraam met een laagje echt goud eromheen. Wolfraam is niet magnetisch, dus de magneettest ziet er niets van. Erger nog: de dichtheid van wolfraam is 19,25 tegen 19,3 voor goud, waardoor ook de gewichts- en dichtheidstest niet aanslaat. Precies de vervalsingen waar het geld in zit, zijn dus de vervalsingen die een magneet niet vindt.
De schuiftest: de enige magneettest die iets toevoegt
Er is wel een variant die verder komt dan aantrekken of niet. Goud geleidt uitzonderlijk goed elektrisch, en dat kun je met een magneet zichtbaar maken.
Leg het voorwerp onder een hoek van ongeveer 45 graden en laat een sterke neodymium magneet erlangs glijden. Bij echt goud wekt de bewegende magneet wervelstromen in het metaal op, en die remmen hem af: de magneet zakt merkbaar traag naar beneden, alsof hij door stroop gaat. Dat is hetzelfde verschijnsel als een magneet die langzaam door een koperen buis valt; zie werkt een magneet op koper.
Wolfraam geleidt aanzienlijk slechter dan goud, ruwweg 18 tegen 45 megasiemens per meter. Een wolfraamkern met goudlaagje remt de magneet dus veel minder af. Daarmee vindt de schuiftest precies de vervalsing die de gewone magneettest mist.
Zo doe je de schuiftest
Gebruik een sterke, platte neodymium magneet; een koelkastmagneet levert te weinig veld voor een zichtbaar effect. Kantel het voorwerp en laat de magneet over een schoon, vlak deel glijden. Vergelijk het resultaat met een stuk waarvan je zeker weet dat het echt is, want de test is kwalitatief en geen meting. Werk boven een zachte ondergrond, zodat er niets beschadigt als de magneet losschiet.
Ook de schuiftest is geen bewijs
De remming hangt af van geleidbaarheid, en die daalt sterk zodra goud is gelegeerd. Op een 14-karaats ring zie je veel minder effect dan op een 24-karaats staaf, dus voor sieraden is de test maar beperkt bruikbaar. Bovendien is het een vergelijking op het oog, geen getal. Gaat het om een bedrag dat ertoe doet, laat het dan professioneel bepalen met röntgenfluorescentie of een geleidbaarheidsmeter. Een magneet is een eerste zeef, meer niet.
Wat niet-reageren níet betekent
Blijft de reactie uit, dan zegt dat op zichzelf weinig. Koper, messing, aluminium, wolfraam, lood en de meeste soorten roestvast staal reageren ook niet of nauwelijks. Zie werkt een magneet op aluminium voor een vergelijkbaar geval waar dezelfde verwarring speelt.
De praktische conclusie is dus asymmetrisch: aantrekking is een betrouwbaar nee, uitblijvende aantrekking is geen ja.
Welke magneet gebruik je hiervoor?
Voor de eenvoudige aantrekkingstest volstaat elke neodymium magneet; er is weinig kracht nodig om ijzer of staal te herkennen. Handig is een compacte magneet die je bij je draagt, bijvoorbeeld aan je sleutelbos, zodat je op een markt of bij een verkoper meteen kunt kijken.
Voor de schuiftest heb je meer veld nodig, want het remmende effect moet zichtbaar zijn. Een grotere, platte blokmagneet werkt daar beter, omdat die een breder veld over het oppervlak beweegt. Hoe je sterkte inschat staat bij hoe sterk moet een magneet zijn. Zie je helemaal geen reactie terwijl je die wel verwacht, dan is waarom werkt mijn magneet niet een logische volgende stap.
Verder lezen over metalen en magnetisme
Welke metalen zijn niet magnetisch?
Welke metalen wel en niet op een magneet reageren, en waarom.
Lees verder →Werkt een magneet op koper?
Waarom koper niet hecht maar wel een magneet afremt.
Lees verder →Werkt een magneet op aluminium?
Waarom aluminium niet magnetisch is en waar de verwarring vandaan komt.
Lees verder →Waarom sommige munten magnetisch zijn
Wat de samenstelling van munten zegt over hun reactie op een magneet.
Lees verder →Een zeer zwakke afstoting die ontstaat wanneer een materiaal in een magnetisch veld een tegengesteld veld opwekt. Goud, koper en zilver zijn diamagnetisch; zonder meetapparatuur merk je er niets van.
Wervelstromen
Kringstromen die ontstaan in een goed geleidend metaal wanneer er een magneet langs beweegt. Ze werken de beweging tegen en remmen de magneet af, zonder dat er sprake is van aantrekking.
Wolfraam
Het metaal waarmee goud het vaakst wordt nagemaakt, omdat de dichtheid vrijwel gelijk is. Het is niet magnetisch, maar geleidt veel slechter dan goud.
Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.
Laatst bijgewerkt: 6 augustus 2026