Begrippenlijst magneten
Magneten lijken simpel, maar in de praktijk kom je al snel termen tegen zoals houdkracht, luchtspleet of non-ferro metalen. Op deze pagina leggen we de belangrijkste begrippen kort en duidelijk uit. Bij elk begrip vind je (waar relevant) een link naar een verdiepende uitleg.
Houdkracht – de meetwaarde in een ideale testsituatie, bedoeld als vergelijkingspunt.
Non-ferro metalen – materialen zoals aluminium en koper waar magneten niet aan hechten.
Luchtspleet – een kleine afstand tussen magneet en staal die de houdkracht merkbaar vermindert.
Snel naar
Magnetisme & werking · Materialen & ondergronden · Technische specificaties · Gebruik in de praktijk · A–Z overzicht
Magnetisme & werking
Deze begrippen helpen je begrijpen wat een magneet doet en waarom kracht in de praktijk kan afwijken van een testwaarde. Zoek je vooral houvast voor een project, begin dan bij houdkracht, schuifkracht en luchtspleet.
- Houdkracht
- Houdkracht (vaak uitgedrukt in kilo’s) is een meetwaarde uit een ideale testsituatie: een magneet trekt recht los van dik, vlak staal, zonder tussenlaag. In het echt spelen ondergrond, afstand en belastingrichting mee, waardoor de haalbare belasting lager kan uitvallen. Verdieping: hoe sterk moet een magneet zijn.
- Trekkracht
- Trekkracht is de kracht waarmee een magneet recht van het staal af getrokken moet worden om los te komen. Dit is de richting waarin houdkracht meestal wordt gemeten. In toepassingen waarbij iets kan schuiven (bijvoorbeeld op een verticale plaat) zegt trekkracht alleen niet genoeg.
- Schuifkracht
- Schuifkracht is de weerstand tegen wegglijden langs een oppervlak, bijvoorbeeld bij een magneet op een verticale stalen plaat. In de praktijk bepaalt schuifkracht vaak of iets blijft hangen of langzaam zakt.
- Magnetisch veld
- Het magnetisch veld is het “invloedsgebied” rond een magneet. Dat veld bepaalt waar de magneet kracht kan uitoefenen en hoe snel kracht afneemt met afstand. Veldlijnen zijn een handige manier om dat veld zichtbaar te maken.
- Magnetische veldlijnen
- Veldlijnen zijn een visualisatie van het magnetisch veld rond een magneet. Ze helpen verklaren waarom vorm, dikte en magnetiseringsrichting invloed hebben op gedrag en kracht. Verdieping: magnetische veldlijnen en magneetvorm.
- Magnetiseringsrichting
- De magnetiseringsrichting bepaalt waar de noord- en zuidpool zitten en hoe het veld uit de magneet komt. Dit is relevant bij ringen, blokken en speciale toepassingen. Verdieping: magnetiseringsrichting.
- Demagnetiseren
- Demagnetiseren betekent dat een magneet (deels) zijn magnetisatie verliest. Dat kan tijdelijk zijn (bijvoorbeeld door temperatuur) of blijvend, afhankelijk van materiaal en omstandigheden.
- Restmagnetisme
- Restmagnetisme is magnetisatie die achterblijft nadat een extern magnetisch veld is weggehaald. Het begrip komt vaak terug bij materiaalgedrag en hysterese. Verdieping: magnetische hysterese en restmagnetisme.
- Magnetische verzadiging
- Magnetische verzadiging is het punt waarop een materiaal (zoals staal) niet veel extra magnetische flux meer kan opnemen. In sommige situaties verklaart dit waarom extra magneetsterkte minder effect geeft dan je verwacht.
Materialen & ondergronden
Dit deel gaat over het type magneetmateriaal (zoals neodymium of ferriet) én over de ondergrond waar je de magneet op wilt gebruiken. Veel teleurstelling ontstaat doordat de ondergrond niet magnetisch is of doordat er een tussenlaag zit.
- AlNiCo
- AlNiCo is een legering op basis van aluminium, nikkel en kobalt. Dit type magneet wordt vooral gekozen voor specifieke eigenschappen en toepassingen.
- Neodymium
- Neodymium magneten (NdFeB) staan bekend om hun hoge houdkracht bij een compact formaat. Ze worden veel gebruikt wanneer je maximale kracht in beperkte ruimte nodig hebt. Verdieping vind je in het cluster rond neodymium.
- Ferriet
- Ferriet magneten zijn keramisch van samenstelling. Ze zijn doorgaans minder sterk dan neodymium, maar worden vaak gekozen voor robuustheid en specifieke omstandigheden.
- Ferromagnetisch materiaal
- Ferromagnetische materialen (zoals veel staalsoorten en puur ijzer) worden sterk aangetrokken door magneten. Dit is de belangrijkste voorwaarde om houdkracht op te bouwen.
- Non-ferro metalen
- Non-ferro metalen zijn metalen zonder ijzer, zoals aluminium, koper en messing. Magneten hechten hier vrijwel niet aan, omdat deze materialen niet ferromagnetisch zijn. In de praktijk betekent dit dat de houdkracht op non-ferro ondergronden in de buurt van nul ligt, ook al is de magneet zelf sterk.
- RVS en magnetisme
- RVS (roestvast staal) is niet één materiaal. Sommige RVS-soorten zijn (bijna) niet magnetisch, terwijl andere wél reageren op magneten. Daardoor kan “mijn magneet werkt niet op RVS” per situatie verschillen.
- Coating
- Een coating is een beschermlaag op een magneet, bijvoorbeeld nikkel (NiCuNi), epoxy of rubber. Coatings beschermen tegen slijtage en corrosie, maar kunnen ook een kleine afstand toevoegen tussen magneet en staal. Verdieping: coatings bij magneten.
- Corrosie
- Corrosie is aantasting van metaal door bijvoorbeeld vocht of zout. Sommige magneten (en vooral de coating) zijn gevoeliger voor corrosie dan andere. In toepassingen met vocht of buitengebruik is materiaalkeuze en bescherming extra belangrijk.
Technische specificaties
Dit zijn termen die je vaak ziet in productinformatie, datasheets en artikelen over magneetkwaliteit en temperatuurklassen. Handig als je exact wilt vergelijken.
- N-waarde
- De N-waarde (bijvoorbeeld N35 of N52) zegt iets over de maximale energie-inhoud van het neodymium materiaal en hangt samen met magnetische prestaties. Verdieping: N-waarde bij neodymium magneten.
- SH / UH / EH
- Dit zijn temperatuurklassen die aangeven tot welke (werk)temperatuur een neodymium magneet geschikt kan zijn, zonder blijvend krachtverlies. Verdieping: betekenis van magneetspecificaties.
- Remanentie
- Remanentie (Br) is de magnetische fluxdichtheid die in het materiaal achterblijft na magnetisatie. Het hangt samen met de “sterkte” van het materiaal, maar vertaalt niet 1-op-1 naar houdkracht in jouw toepassing.
- Coërciviteit
- Coërciviteit (Hc) geeft aan hoe goed een magneet weerstand biedt tegen demagnetiseren, bijvoorbeeld door hitte of een tegengesteld magnetisch veld.
- Magnetische fluxdichtheid (B-veld)
- Het B-veld (fluxdichtheid) beschrijft hoe sterk het magnetisch veld op een punt is. In technische context wordt dit gebruikt om veldsterkte en materiaalgedrag te beschrijven.
- Magnetische veldsterkte (H-veld)
- Het H-veld (veldsterkte) hangt samen met de magnetiserende werking van een veld en wordt vaak gebruikt naast het B-veld om materiaalgedrag te beschrijven.
Gebruik in de praktijk
Dit zijn de begrippen die verklaren waarom een magneet in het echt anders werkt dan op papier. Hier vallen onder andere afstand, ondergrond en belastingrichting onder.
- Luchtspleet
- Een luchtspleet is elke kleine afstand tussen magneet en staal, bijvoorbeeld door verf, tape, een coating, papier of een ruwe ondergrond. Zo’n kleine afstand kan de houdkracht sterk verminderen.
- Ondergrond
- De ondergrond is het materiaal waarop je de magneet gebruikt. De praktische houdkracht hangt sterk af van of de ondergrond ferromagnetisch is, hoe dik het staal is en hoe vlak het contact is.
- Contactoppervlak
- Het contactoppervlak is het deel waar magneet en staal elkaar raken. Een vlak, schoon en volledig contact geeft meestal de beste werking. Oneffenheden, structuur of een tussenlaag zorgen voor minder effectief contact.
- Afstand tot staal
- De afstand tussen magneet en staal bepaalt hoeveel veld het staal bereikt. Zelfs een dun laagje kan al veel effect hebben. In de praktijk is “zo dicht mogelijk op staal” vaak het belangrijkste advies.
- Stalen tegenplaat
- Een stalen tegenplaat is een (dikke) stalen plaat die je als “partner” gebruikt voor een magneet. Dit kan de praktische werking verbeteren, vooral als de ondergrond dun is of niet ideaal.
- Potmagneet
- Een potmagneet is een magneet in een stalen behuizing (de “pot”). Die pot bundelt het magnetisch veld naar voren, waardoor de praktische trekkracht aan de voorkant vaak groter is dan bij dezelfde magneet zonder pot.
A–Z overzicht
A – AlNiCo, Afstand tot staal
B – Magnetische fluxdichtheid (B-veld)
C – Coating, Coërciviteit, Contactoppervlak, Corrosie
D – Demagnetiseren
F – Ferriet, Ferromagnetisch materiaal
H – Magnetische veldsterkte (H-veld), Houdkracht
L – Luchtspleet
M – Magnetisch veld, Magnetiseringsrichting, Magnetische veldlijnen
N – N-waarde, Neodymium, Non-ferro metalen
O – Ondergrond
P – Potmagneet
R – Remanentie, Restmagnetisme, RVS en magnetisme
S – Schuifkracht, SH / UH / EH
T – Stalen tegenplaat, Trekkracht