Zijn er goede alternatieven voor neodymiummagneten?
Kort antwoord:
Ja, als ander materiaal zijn er twee: ferriet en AlNiCo. Ferriet is goedkoop, roest niet en bevat geen zeldzame aardmetalen, maar is bij dezelfde maat veel zwakker; AlNiCo kies je voor hitte. Glijdt een losse neodymium magneet weg of krast hij de lak, neem dan een potmagneet of een rubbergecoate magneet, met neodymium erin.
Waarom:
Neodymium bergt per volume ongeveer tien keer zoveel magnetische energie op als ferriet. Een alternatief wordt dus groter of zwakker, en is alleen de betere keus als de toepassing om iets anders vraagt dan kracht: een lage prijs, geen roest, hitte, of geen zeldzame aardmetalen.
De vraag naar een alternatief komt meestal uit een van twee hoeken. Neodymium is te sterk, te duur of te roestgevoelig voor de klus, of je wilt minder afhankelijk zijn van zeldzame aardmetalen, die grotendeels uit China komen. Op de eerste vraag zijn meer antwoorden dan op de tweede.
Ferriet: het alternatief voor dagelijks gebruik
Ferriet is een keramisch materiaal van ijzeroxide met barium of strontium. Er zit geen neodymium, kobalt of nikkel in, en het roest niet, omdat het al een oxide is. Een coating is daarom niet nodig.
Daar staat minder kracht tegenover. Een ferrietmagneet van 20 × 5 mm trekt ongeveer 700 gram, een neodymium schijf van dezelfde maat 6,4 kg: ruim negen keer zoveel. De remanentie, de magnetisatie die na het magnetiseren in het materiaal achterblijft, ligt bij ferriet rond 0,4 tesla en bij neodymium op 1,2 tot bijna 1,5 tesla. Voor een memobord, een koelkastmagneet of een magneet die buiten in de regen zit, is ferriet toch de betere keus, ook als je neodymium kunt betalen.
Met temperatuur gaat ferriet anders om dan neodymium. Warmte verdraagt het beter: standaard neodymium verliest boven 80 °C blijvend kracht, ferriet houdt het tot ongeveer 250 °C. In de kou is het andersom. Onder ongeveer −40 °C verliest ferriet blijvend kracht, dunne schijven en magneetfolie al onder −20 °C, terwijl neodymium in de kou juist iets sterker wordt.
De meeste magneetband en magneetfolie is ook ferriet, gebonden in kunststof. Er bestaat ook neodymium magneetband, die veel sterker is, maar daarmee ben je weer terug bij neodymium.
AlNiCo: voor hitte en stabiliteit
AlNiCo is een legering van aluminium, nikkel en kobalt met ijzer. Het werkt tot 450 à 540 °C en verandert nauwelijks met de temperatuur: het veld zakt ongeveer 0,02 procent per graad, tegen 0,11 procent bij neodymium en 0,20 procent bij ferriet. Daarom zit het in meetinstrumenten, sensoren en gitaarelementen.
De zwakke plek is de lage coërciviteit. Een tegengesteld veld, of een sterke neodymium magneet ernaast, haalt er blijvend kracht uit, en AlNiCo werkt daarom het best in lange vormen zoals een staaf of hoefijzer. Wil je neodymium vermijden vanwege de grondstoffen, dan is AlNiCo maar een half alternatief: het bevat kobalt, dat net als de zeldzame aardmetalen als kritieke grondstof geldt.
Samarium-kobalt: geen uitweg uit de zeldzame aardmetalen
Samarium-kobalt (SmCo) houdt het tot 250 à 350 °C en zit in technische apparatuur waar neodymium te heet wordt. Samarium is zelf een zeldzaam aardmetaal, en kobalt is schaars en duur, dus voor wie de grondstoffen wil vermijden, schiet het niets op. Voor huis- en hobbytoepassingen is het zelden nodig, en wij verkopen het niet. Waarom de afhankelijkheid van zeldzame aardmetalen voor Europa een punt is, lees je bij de magnetenmarkt en China.
Andere constructie, wel neodymium
Vaak zoekt iemand een alternatief omdat een losse neodymium magneet in de praktijk tegenvalt: hij glijdt weg, krast de lak of laat los uit de lijm. Een potmagneet of een rubbercoating lost dat op, met dezelfde neodymium erin. In de winkel in Ede vragen veel klanten om een gewone magneet, terwijl een potmagneet met schroefgat hun klus beter oplost.
Een potmagneet is een magneet in een stalen kap die het veld naar de voorkant stuurt. Op dik staal haalt hij daardoor meer kracht uit dezelfde maat dan een losse schijf, en met het schroefgat of draadeind heb je geen lijm nodig. Zijwaarts houdt een potmagneet, net als een losse kale magneet, 15 tot 20 procent van zijn trekkracht vast.
Een rubbergecoate magneet heeft bij dezelfde buitenmaat ongeveer de helft van de trekkracht van een kale, maar houdt zijwaarts 30 tot 40 procent daarvan vast. Op glad staal houdt hij zijwaarts dus ongeveer evenveel als een kale magneet. Zijn voordeel is de lak die heel blijft en de grip op een gelakte of ruwe ondergrond; hoe dat uitpakt op een autodak of aanhanger, staat bij rubbergecoate magneten voor buitengebruik.
Welk alternatief bij welke toepassing
| Toepassing | Keuze | Reden |
|---|---|---|
| Memobord, koelkast, buiten in de regen | Ferriet | Goedkoop, roest niet, kracht is genoeg |
| Warm, tot ongeveer 250 °C | Ferriet | Verdraagt meer hitte dan standaard neodymium |
| Heter dan 250 °C, of een veld dat stabiel moet blijven | AlNiCo | Werkt tot 450 à 540 °C, verandert weinig met de temperatuur |
| Vastschroeven, zware last op dik staal | Potmagneet (neodymium) | Schroefgat, meer kracht uit dezelfde maat |
| Gelakt oppervlak, auto, trillingen | Rubbergecoat (neodymium) | Spaart de lak, grip op ruwe ondergrond |
| Geen zeldzame aardmetalen | Ferriet | AlNiCo bevat kobalt, SmCo samarium |
| Klein en zo sterk mogelijk | Neodymium | Hier bestaat geen alternatief |
Nog niet te koop: ijzernitride en gerecycled neodymium
Er wordt gewerkt aan sterke magneten zonder zeldzame aardmetalen, zoals ijzernitride. De eerste grote fabriek daarvoor, in de Verenigde Staten, moet vanaf 2027 produceren. Ook neodymium uit gerecyclede magneten komt op gang. Als losse magneet voor thuis of in de werkplaats zijn ze nog niet te koop.
Meer weten over magneettypes en toepassingen?
Soorten magneten
Vergelijk magneetmaterialen, eigenschappen en toepassingen overzichtelijk naast elkaar.
Lees verder →Hoe kies je de juiste magneet?
Praktische hulp bij het kiezen van de juiste magneet voor jouw project of toepassing.
Lees verder →Sterke magneten
Neodymium magneten voor toepassingen waar maximale kracht telt.
Bekijk assortiment →Keramische magneet van ijzeroxide met barium of strontium. Roest niet, bevat geen zeldzame aardmetalen, en bergt per volume ongeveer een tiende van de magnetische energie van neodymium op.
AlNiCo
Legering van aluminium, nikkel, kobalt en ijzer. Bestand tegen hoge temperaturen, maar gevoelig voor tegengestelde velden.
Remanentie
De magnetisatie die na het magnetiseren in het materiaal achterblijft, uitgedrukt in tesla. Ferriet zit rond 0,4 T, neodymium op 1,2 tot bijna 1,5 T.
Potmagneet
Magneet in een stalen kap die het veld naar de voorkant richt, meestal met schroefgat of draadeind.
Bronnen
- Interesting Engineering, 1500 tons of rare earth free magnets set for annual US production starting 2027 (Niron Magnetics, ijzernitride).
Dit artikel hoort bij het cluster Neodymium binnen de categorie Grondstoffen & magneettypes.
Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.
Laatst bijgewerkt: 21 oktober 2026