Hoe maak je een eenvoudige elektromagneet (kindvriendelijk proefje)
Met een paar eenvoudige materialen kun je samen met kinderen een kleine elektromagneet maken. Het is een veilig proefje waarmee je goed laat zien hoe elektriciteit en magnetisme samenwerken. Op deze pagina vind je een stap-voor-stap uitleg met illustraties en praktische veiligheidstips.
Wat is een elektromagneet?
Een elektromagneet is een magneet die alleen werkt als er stroom door een draad loopt. De draad wordt rond een stuk ijzer gewikkeld zodat er een magnetisch veld ontstaat zodra er stroom doorheen gaat. Haal je de batterij los, dan verdwijnt het magnetische effect weer. Daardoor is een elektromagneet anders dan een permanente magneet.
Benodigdheden voor dit proefje
Voor deze eenvoudige elektromagneet heb je het volgende nodig: een ijzeren spijker (geen roestvrij staal), ongeveer 50–100 cm geïsoleerd koperdraad, een AA-batterij, enkele kleine metalen voorwerpen zoals paperclips, en eventueel wat tape om alles vast te zetten.
Stap 1: Verzamel alle benodigdheden
Leg alle materialen klaar voordat je begint. Met een spijker, koperdraad, batterij en een paar paperclips heb je precies genoeg om een eenvoudige elektromagneet te maken die veilig en leerzaam is voor kinderen.
Stap 2: Wikkel het koperdraad om de spijker
Wikkel het koperdraad strak en netjes rond de spijker. Hoe meer windingen, hoe sterker de elektromagneet wordt. Laat aan beide uiteinden van het draad een paar centimeter vrij, zodat je het straks gemakkelijk op de batterij kunt aansluiten.
Stap 3: Zet de elektromagneet aan
Houd één uiteinde van het koperdraad tegen de pluspool van de batterij en het andere uiteinde tegen de minpool. Je kunt het draad tijdelijk vastzetten met tape. Zodra de stroom door de spoel loopt, wordt de spijker magnetisch en kun je testen hoeveel kracht hij heeft.
Stap 4: Test de elektromagneet
Houd de punt van de spijker boven een of meerdere paperclips. Als alles goed is aangesloten, worden de paperclips aangetrokken of zelfs opgetild. Haal je de batterij los, dan valt de magnetische kracht direct weg: de elektromagneet is uit.
Je ziet meestal dat de eerste paperclip meteen blijft hangen zodra er stroom loopt. Als de elektromagneet goed is gewikkeld, kun je voorzichtig proberen of hij meerdere paperclips tegelijk kan optillen. Het gewicht loopt dan snel op, waardoor kinderen goed zien dat elke extra winding het magnetisch veld versterkt. Zodra je één van de draden loslaat, verdwijnt de magnetische kracht meteen.
Dit maakt duidelijk hoe direct de relatie is tussen elektrische stroom en magnetisme.
Belangrijke veiligheidstips
Gebruik alleen laagspanningsbatterijen zoals een AA- of AAA-batterij. Houd de elektromagneet niet langdurig aangesloten, want het koperdraad en de batterij kunnen warm worden. Korte testmomenten van enkele seconden zijn voldoende. Laat het proefje altijd uitvoeren onder begeleiding van een volwassene.
Wil je extra basisuitleg voor veilig gebruik in huis? Bekijk dan ook Gebruik & veiligheid van magneten.
Uitbreidingen en variaties
Wil je verder experimenteren? Probeer meer windingen rond de spijker te maken en kijk of je meer paperclips kunt optillen. Je kunt ook een dikkere spijker gebruiken om te zien of dat verschil maakt. Zo wordt dit proefje een klein natuurkunde-experiment waarbij kinderen zelf ontdekken hoe stroom en magnetisme samenwerken.
Meer leren over magneten
In onze uitleg over soorten magneten lees je meer over het verschil tussen permanente magneten en elektromagneten. Wil je het gedrag van magnetische kracht beter leren inschatten in praktische situaties, dan helpt ook de pagina hoe sterk moet een magneet zijn.
Elektromagneet: een magneet die alleen werkt zolang er elektrische stroom door een spoel loopt.
Spoel: een draad die meerdere keren rond een metalen kern wordt gewikkeld om een magnetisch veld te versterken.
Permanente magneet: een magneet die magnetisch blijft zonder stroom, zoals een neodymium magneet.
Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.
Laatst bijgewerkt: 2026-02-17