Welke magneet werkt op welk oppervlak?
Kort antwoord:
Een magneet hecht alleen aan staal, ijzer en verwante metalen. Hout, glas, kunststof en aluminium blokkeren het veld echter niet: zit er staal achter, dan werkt de magneet gewoon, alleen op afstand. Zit er geen staal achter, zoals bij een tegelwand of een glazen douchedeur, dan helpt een sterkere magneet niets en moet je zelf staal toevoegen.
Waarom:
Niet-magnetische materialen zijn magnetisch doorlaatbaar. Ze kosten geen kracht omdat ze het veld tegenhouden, maar omdat ze afstand toevoegen. En afstand kost snel: bij een schijf van Ø20 × 5 mm halveert één millimeter de houdkracht al, bij een klein schijfje gebeurt dat al rond 0,5 mm.
De vraag "werkt een magneet op glas" heeft eigenlijk twee antwoorden, en die worden vaak door elkaar gehaald. Glas zelf is niet magnetisch, dus er hecht niets aan. Maar een magneet werkt prima dwars door glas heen naar het staal erachter. Dat onderscheid bepaalt welke oplossing je nodig hebt. Hieronder staat per oppervlak wat er speelt, en hoeveel afstand je precies kost.
Twee verschillende vragen
Voordat je een magneet kiest, is dit de vraag die je moet beantwoorden: is het oppervlak zelf magnetisch, of zit er magnetisch materiaal achter?
Bij staal, ijzer en ferritisch roestvast staal hecht de magneet rechtstreeks. Bij hout, glas, kunststof, aluminium en koper doet hij dat niet, maar dat betekent niet dat hij niets kan. Zit er een stalen constructiedeel, een tegenplaat of een ander magneetje achter, dan werkt het gewoon. Het materiaal ertussen telt dan alleen als afstand mee.
Wat afstand precies kost
Afstand is de bepalende factor bij alle niet-magnetische oppervlakken, en de terugval gaat sneller dan mensen verwachten. De onderstaande waarden gelden voor een schijfmagneet van 20 bij 5 mm in kwaliteit N42, als indicatie.
| Afstand tot het staal | Wat er van de houdkracht overblijft |
|---|---|
| Direct contact | 100% |
| Een laklaag, circa 0,1 mm | circa 90% |
| 1 mm | circa 50% |
| 2 mm | onder de 33% |
| 5 mm en meer | nog maar een fractie |
Deze percentages zijn niet universeel: hoe groter en dikker de magneet, hoe langzamer de terugval. Een dikke magneet presteert op afstand beter dan een dunne, ook als ze bij direct contact dezelfde houdkracht opgeven. Wil je door 4 mm hout heen werken, kies dan dus niet de sterkste dunne magneet maar een dikkere. Meer hierover staat bij luchtspleet bij magneten.
Per oppervlak
| Oppervlak | Wat er gebeurt | Aanpak |
|---|---|---|
| Staal en ijzer, dik en vlak | volledige houdkracht | potmagneet voor maximale kracht per formaat |
| Plaatstaal dunner dan 2 à 2,5 mm (bij Ø 20 × 5 mm) | raakt verzadigd, je haalt de opgave niet | staalplaat erachter helpt meer dan een sterkere magneet |
| Roestvast staal | hangt van de soort af: 430 wel, 304 en 316 niet | altijd eerst testen op het werkelijke materiaal |
| Hout | magnetisch doorlaatbaar, telt als afstand | tegenplaat of magneet inbouwen tot vlak onder het oppervlak |
| Glas | geen aantrekking; met staal erachter telt het als afstand | stalen tegenstuk plakken; bij een glasbord met staalplaat geeft rubbercoating grip |
| Tegels, steen en beton | geen aantrekking, ook niet met een sterkere magneet | staal toevoegen: plakken op tegel, boren in beton |
| Kunststof en pvc | doorlaatbaar, telt als afstand | tegenplaat, of magneet aan beide zijden |
| Aluminium en koper | doorlaatbaar, geen aantrekking | tegenplaat; let op remming bij bewegen |
| Gelakt of gepoedercoat staal | werkt, maar de laag kost kracht | reken met marge; rubbercoating beschermt de lak |
| Gebogen of geprofileerd | alleen een smalle strook maakt contact | kleinere magneet met vol contact werkt beter dan een grote; op de strips van 15 tot 20 mm van een stalen glasdeur past er een van 22 mm |
Roestvast staal is het enige geval waarbij testen echt niet te vermijden is: zie magneet op rvs. Aluminium en koper geven nooit aantrekking, ongeacht de sterkte van de magneet — daar helpt alleen een tegenplaat.
Door materiaal heen werken
Wil je bewust dwars door iets heen werken, bijvoorbeeld een magneetsluiting achter een houten kastdeurtje of een decoratie op dubbel glas, dan is de dikte het enige dat telt. Bij hout haal je met 3 tot 4 mm meestal nog een bruikbare kracht; per houtsoort en magneetmaat verschilt dat, en de uitwerking staat bij magneten door hout heen. Bij een dikker paneel wordt het snel lastig zonder de magneet in te frezen.
Als het oppervlak niet meewerkt
Is er geen magnetisch materiaal en kun je er niet achter komen, dan voeg je het toe. Een magneetstrip maakt van elke wand een magnetisch vlak, een los stalen tegenstuk doet hetzelfde op één punt, en een staalplaat achter de magneet lost dun plaatwerk op. Of je zo'n stuk staal kunt plakken of moet schroeven hangt af van de ondergrond: op glas, tegels en gelakt hout houdt een kleeflaag goed, op stucwerk en ruw beton niet. Dat staat per ondergrond uitgewerkt bij magneet op hout, tegels, glas of beton.
Is het oppervlak wel magnetisch maar glad of gelakt, dan zit de winst in grip in plaats van in kracht: een rubbergecoate magneet benut zijwaarts 30 tot 40% van zijn trekkracht, twee keer zo'n groot deel als een kale, en grijpt op lak beter dan een gladde nikkellaag. Voor maximale kracht op dik staal blijft een potmagneet de efficiëntste keuze.
Bronnen
Afstand en houdkracht bij een schijf van Ø 20 × 5 mm: bij 0,1 mm nog ca. 88 %, bij 1 mm 49 %, bij 2 mm 31 % (berekend met het ladingsmodel voor cilindermagneten en de spiegelbeeldmethode voor een dikke stalen plaat): Vokoun e.a., Magnetostatic interactions and forces between cylindrical permanent magnets (Journal of Magnetism and Magnetic Materials, 2009).
Een klein schijfje van Ø 10 × 2 mm houdt bij 0,5 mm nog ca. 46 % over (berekend met hetzelfde model): Vokoun e.a., Journal of Magnetism and Magnetic Materials, 2009.
Roestvast staal 304 en 316 is austenitisch en niet magnetiseerbaar, ferritisch 430 wel: Outokumpu, Steel Grades, Properties and Global Standards.
HR++-glas is 20 tot 26 mm dik: Stimular, HR++ of HR+++-glas i.p.v. enkel en dubbel glas.
Bij een schijf van Ø 20 × 5 mm geeft 2 à 2,5 mm staal al vrijwel de volle kracht (berekend: de flux uit het contactvlak moet door de plaat, die rond 1,7 tesla verzadigt; zie ook trekkracht berekenen).
Verder met de ondergrond
Welke metalen zijn magnetisch?
Aan messing, brons, zink, titanium en RVS 304 hecht een magneet niet; aan verzinkt staal en RVS 430 wel.
Lees verder →Magnetische verzadiging van staal
Een koelkastdeur van 0,5 tot 0,8 mm geeft het extra veld van een sterkere magneet niet door; een stukje staal erachter helpt wel.
Lees verder →Werken magneten door dubbele beglazing?
HR++ glas is 20 tot 26 mm dik; daardoor draagt zelfs een paar schijfmagneten van 45 × 30 mm langs het glas netto maar 1 tot 2 kilo.
Lees verder →Ophangen zonder boren
Tot een halve kilo werkt zelfs een zelfklevende strip; boven ongeveer vijf kilo raden we een magneet af, hoe sterk die ook is.
Lees verder →Begrippen
Magnetisch doorlaatbaar
Materiaal waar een magnetisch veld ongehinderd doorheen gaat, zoals hout, glas, kunststof en aluminium. Het houdt het veld niet tegen, maar voegt wel afstand toe.
Magnetische afscherming
Het omleiden van een magnetisch veld door er een ferromagnetische laag tussen te plaatsen. Dit is de enige manier waarop een tussenlaag een veld werkelijk tegenhoudt.
Verzadiging
Het punt waarop dun staal het veld niet verder kan geleiden. Bij een schijf van Ø 20 × 5 mm geeft 2 à 2,5 mm staal al vrijwel de volle kracht; dunner staal haalt de opgegeven houdkracht niet, hoe sterk de magneet ook is.
Dit artikel hoort bij het cluster Metalen & magnetisme binnen de categorie Grondstoffen & magneettypes.
Hans Huizenga
Oprichter van specialistische webshop MagneetjesWinkel.nl met fysieke winkel in Ede.
Laatst bijgewerkt: 9 september 2026