Kunnen magneten elkaar laten zweven?

Magneten kunnen een object niet vanzelf stabiel laten zweven. In de winkel krijgen we regelmatig de vraag of dit toch mogelijk is, bijvoorbeeld na het zien van zwevende lampen of globes op YouTube. In dit artikel leggen we uit waarom een gewone magneet geen object vrij in de lucht kan laten hangen – en wat je met magneten wél kunt doen, bijvoorbeeld met een eenvoudig proefje thuis.

Waarom een permanente magneet geen stabiel evenwicht kan vormen

Een permanente magneet kan metalen voorwerpen aantrekken of andere magneten afstoten. Toch is het met alleen permanente magneten niet mogelijk om een object vrij en stabiel in de lucht te laten hangen. Dat komt doordat de magnetische kracht sterk toeneemt wanneer de afstand kleiner wordt. Zakt een object een fractie naar beneden, dan neemt de aantrekkingskracht direct toe en wordt het nog verder naar de magneet toe getrokken.

Hoe sterker de magneet, hoe sneller dit effect optreedt. In plaats van een rustig balanspunt ontstaat er een instabiele situatie waarbij het object wegschiet of tegen de magneet aanklapt. Daarom lukt vrij zweven niet met alleen permanente magneten, ongeacht hoe sterk ze zijn.

Waarom zwevende objecten online toch blijven hangen

Zwevende lampen of globes die je online ziet, maken gebruik van een elektromagneet in combinatie met sensoren en elektronica. Deze systemen meten continu de afstand tussen de magneet en het zwevende object en passen het magnetisch veld voortdurend aan. Zakt het object iets, dan wordt de kracht verhoogd. Komt het iets omhoog, dan wordt de kracht verlaagd. Dit verschil in werking tussen permanente magneten en elektromagneten wordt ook besproken bij soorten magneten.

Hoe een elektromagneet sterker en zwakker kan worden

Een elektromagneet werkt anders dan een permanente magneet. In plaats van een vast magnetisch veld, bestaat een elektromagneet uit een spoel van koperdraad waar elektrische stroom doorheen loopt. Zodra er stroom door deze spoel gaat, ontstaat er een magnetisch veld.

De sterkte van dit magnetisch veld hangt direct samen met de hoeveelheid elektrische stroom die door de spoel loopt. Hoe groter de stroom, hoe sterker het magnetisch veld wordt. Neemt de stroom af, dan wordt ook het magnetisch veld zwakker. Zonder stroom is er geen magnetisch veld aanwezig.

In een zweefsysteem wordt deze stroom voortdurend aangepast. Zakt het zwevende object een klein beetje, dan verhoogt de elektronica de stroom door de spoel, waardoor het magnetisch veld sterker wordt en het object weer omhoog wordt getrokken. Komt het object iets te hoog, dan wordt de stroom verlaagd zodat de kracht afneemt.

Dit gebeurt vaak honderden keren per seconde. Daardoor lijkt het alsof het object stil hangt, terwijl het systeem in werkelijkheid continu kleine correcties uitvoert om het evenwicht te bewaren.

Praktijkvoorbeeld: twee magneten links en rechts

Soms krijgen we de vraag of het mogelijk is om een magneet te laten zweven tussen twee andere magneten die links en rechts mechanisch vastgezet zijn. Het idee is dat de middelste magneet precies in het midden blijft hangen doordat de krachten van beide kanten in balans zijn.

Op het eerste gezicht lijkt dit logisch. Als de linker magneet even hard aantrekt als de rechter, zou de middelste magneet toch op zijn plaats moeten blijven? De exacte krachten hangen hierbij ook af van de magnetiseringsrichting van de gebruikte magneten.

In de praktijk werkt dit echter niet. Het probleem is dat de magnetische kracht sterk afhankelijk is van de afstand tussen twee magneten. Deze afstand werkt in feite als een luchtspleet, waardoor de magnetische kracht snel verandert bij kleine verschuivingen.

Met behulp van ijzervijlsel kun je zichtbaar maken hoe de magnetische veldlijnen veranderen wanneer de afstand verandert.

Wat wél kan: magnetische afstoting zichtbaar maken

Hoewel vrij zweven niet lukt, kun je magnetische afstoting wel zichtbaar maken met een eenvoudige demonstratie. Dit kan bijvoorbeeld met ringmagneten rond een potlood of kunststof staaf.

Zelf proberen: zwevende ringmagneet maken

Met een paar eenvoudige materialen kun je dit principe thuis zelf testen.

Benodigd:
– 3 of 4 ringmagneten
– een houten potlood of kunststof staaf
– eventueel een stukje karton of gum als basis

Dit artikel hoort bij de onderwerpen: Houdkracht in de praktijk · Soorten magneten

Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.

Laatst bijgewerkt: 19 februari 2026