Waarom stoten magneten elkaar af en trekken ze elkaar aan?

Magneten beïnvloeden elkaar zodra hun magnetische velden elkaar raken. Afhankelijk van de richting van die velden kunnen magneten elkaar aantrekken of juist afstoten. Dat gedrag lijkt soms onvoorspelbaar, maar volgt vaste natuurkundige regels. De kern is de interactie tussen twee magnetische velden: hoe de veldlijnen zich in de ruimte verdelen en hoe het systeem naar een stabiele toestand “wil” bewegen.

Aantrekking en afstoting begint bij twee magnetische velden

Elke magneet heeft een noordpool en een zuidpool. Die polen zijn de uiteinden van één magnetisch veld. Wanneer je twee magneten bij elkaar brengt, overlappen hun velden gedeeltelijk. Bij tegengestelde polen sluiten veldlijnen gemakkelijker op elkaar aan. Daardoor ontstaat een richting waarin de magneten vanzelf naar elkaar toe bewegen: aantrekking. Breng je twee gelijke polen bij elkaar, dan proberen de veldlijnen elkaar juist te vermijden. Het veld wordt als het ware “samengedrukt” in de ruimte tussen de magneten. Dat levert een kracht op die de magneten uit elkaar duwt: afstoting.

Waarom gelijke polen elkaar afstoten

Afstoting kun je zien als een gevolg van hoe magnetische veldlijnen zich in de ruimte organiseren. Bij gelijke polen is het lastig om een vloeiende veldverdeling te krijgen tussen de magneten. De velden drukken elkaar weg en zoeken een andere verdeling, waardoor er een kracht ontstaat die de magneten uit elkaar houdt. Dit is ook de reden dat het in de praktijk moeilijk is om twee sterke magneten met dezelfde pool tegen elkaar aan te houden zonder mechanische ondersteuning. Hoe sterker de magneten en hoe kleiner de afstand, hoe groter deze afstotende kracht kan worden.

Wat veldlijnen je wel en niet vertellen

Veldlijnen zijn een handig hulpmiddel om magnetisch gedrag te begrijpen. Ze laten zien hoe een magnetisch veld loopt en waar het veld het sterkst geconcentreerd is. Ze zijn geen fysieke draden, maar een manier om richting en dichtheid van het veld te visualiseren. Wil je verder de diepte in over de vorm en richting van veldlijnen, dan helpt het artikel magnetische veldlijnen en de vorm van een magneet.

Magnetisme en de oorsprong in materialen

De vraag waarom een magneet überhaupt magnetisch is, is een ander onderwerp dan aantrekken en afstoten. Die basis hangt samen met het gedrag van elektronen in materialen en de vorming van magnetische domeinen. Dat leggen we stap voor stap uit op de pagina hoe werkt een magneet. In dit artikel gaat het vooral om wat er gebeurt wanneer twee magnetische velden elkaar beïnvloeden.

Waarom dit belangrijk is in de praktijk

Aantrekken en afstoten vormt de basis van veel toepassingen. Denk aan elektromotoren en generatoren, maar ook aan eenvoudige toepassingen zoals sluitingen, sensoren en magneetborden. In de praktijk merk je bovendien dat afstand, ondergrond en richting van magnetisering bepalen hoe sterk het effect is. Wie wil begrijpen hoe houdkracht in de praktijk wordt gemeten en waarom dit kan afwijken van wat je verwacht, kan verder lezen op de pagina hoe sterk moet een magneet zijn. Voor toepassingen waarbij de richting van de polen relevant is, is magnetiseringsrichting een nuttige verdieping.

Samenvattend

Magneten trekken elkaar aan of stoten elkaar af door de interactie tussen hun magnetische velden. Tegengestelde polen geven een veldverdeling die magneten naar elkaar toe laat bewegen. Gelijke polen leiden tot een veldverdeling die elkaar in de ruimte “wegdrukt”, waardoor afstoting ontstaat. Dit principe vormt de basis van magnetisch gedrag in zowel eenvoudige proefjes als technische toepassingen.

Dit artikel hoort bij de onderwerpen: Magnetisme begrijpen · Magnetische veldlijnen

Technisch team MagneetjesWinkel.nl
De informatie op deze pagina is zorgvuldig samengesteld door het technisch team van MagneetjesWinkel.nl. Zo ben je verzekerd van betrouwbare en actuele informatie over magneten en hun toepassingen.

Laatst bijgewerkt: februari 2026